برداشت شما چیست؟
با سلام
شما در خصوص ماده 453 کدوم نظر رو بیشتر قبول دارید و چرا؟
ماده 453- هرگاه دو يا چند نفر به نحو اشتراك مرتكب جنايت موجب ديه گردند، حسب مورد هريك از شركا يا عاقله آنها بهطور مساوي مكلف به پرداخت ديه است
عدهای در خصوص این ماده عبارت «حسب مورد» را به دو حالت تقسیمبندی نمودهاند؛ حالت نخست اینکه ممکن است قتل خطای محض یا شبهعمدی هر دو نفر از شرکا واقع شود در آن صورت ممکن است در مورد خطای محض پای عاقله هم به میان آورده شود. حالت دوم وقتی که جنایت بر عضو به صورت قطع یا جراحت یا سایر آسیب وارده بر منافع اعضا گردد که در این صورت هر دو نفر به طور مساوی باید پاسخگو بوده و مسئولیت خواهند داشت. این عده در خصوص ماده حاضر به مثالی از کتاب جواهرالکلام استناد نمودهاند که در نفر طنابی را در دو طرف مخالف یکدیگر بکشند و اتفاقاً طناب پاره شود و هر دو نفر به شدت بر زمین خورده و منتهی به مرگ آنها گردد و این در صورتی است که آن دو نفر مالک طناب باشند یا هر دو غاصب باشند اما اگر طناب متعلق به یکی از آنها باشد و دیگری غاصب باشد، در آن صورت خون غاصب به هدر خواهد رفت... . (دکتر محمدصالح ولیدی، همان، صفحه 632) لیکن از دیدگاه ما نمیتوان عبارت «حسب مورد» را صرفاً از منظر وقوع نتیجه تفسیر کنیم که اگر جنایت مادون نفس باشد خود مرتکب و اگر جنایت از نوع قتل باشد در این صورت عاقله مسئول باشد. زیرا مسئولیت عاقله در پرداخت دیه صرفاً در خصوص وقوع قتل نیست بلکه در جنایات خطای محض و جنایات شخص نابالغ یا دیوانه نیز عاقله مسئولیت دارد. لذا به نظر ما همانطور که عنوان کردیم منظور مقنن از عبارت «حسب مورد» ظاهراً بیشتر از آنکه به نتیجهی حاصله مربوط باشد، به عنصر معنوی جرم ارتباط دارد؛ به طوری که در جنایات عمدی (که امکان قصاص به هر جهتی وجود ندارد) و نیز جنایات شبهعمد، خود مرتکب مسئول است و در جنایات خطای محض عاقله مسئولیت پرداخت دیه را بر عهده دارد.
نتیجه گیری از فروض سوال:
نظر دکتر محمدصالح ولیدی این است که عبارت «حسب مورد» به نتیجه جرم مربوط می شود که اگر قتل باشد عاقله و اگر جنایت بر عضو باشد خود مرتکب مسئول است
برداشت شخصی بنده این است که عبارت «حسب مورد» به عنصر معنوی جرم مربوط است که اگر شبه عمد یا عمد غیرقابل قصاص باشد خود مرتکب و اگر خطای محض باشد عاقله مسئول است.
نگارنده: امین بخشی زاده
برداشت شما چیست؟ لطفا پاسخ خود را مستند و مستدل بیان بفرمایید.
