آشنایی با رسالت ها و اهداف سازمان بسیج حقوقدانان
بسمه تعالی
سازمان بسیج حقوقدانان استان آذربایجان شرقی که در سال 89 و متعاقب پی گیریهای مستمر متولیان امر و تمهید مقدمات فراوان تاسیس گردید، تلاش جهت اجرای عدالت و بستر سازی و ایجاد زمینه های لازم برای تعامل موثر موسسات علمی و اجرائی و قضائی و همچنین شناسایی مستمر مسائل و مشکلات نظام حقوقی کشور و انعکاس آنها به مسئولین امر را از جمله اهداف و رسالتهای مهم خود میداند. لذا با توجه به این موضوع، دیدگاهها، موضع گیریها و نظرات خود را درقالب بیانیه ها، مقالات و نوشته های کوتاه به سازمانها و مراجع قضایی ذیربط انتقال داده و پیشنهادها و راهکارهایی را نیز در این خصوص ارائه نموده است.
در این راستا و با توجه به حرف و حدیث ها و بحثهای فراوان موجود در جامعه حقوقی کشور در خصوص وکلای محترم دادگستری و لزوم رعایت شان و منزلت آنها و مسایل و موضوعات و به خصوص محدودیتهای اخیر در مراجع قضایی در رابطه با وکلا، این سازمان بر خود لازم میداند در این نوشتار کوتاه به این مسئله مهم بپردازد.
امروزه حق انتخاب وکیل توسط طرفین دعوی و لزوم دخالت وکیل در مراجع قضایی به حدی حائز اهمیت است که در قاطبه اسناد بین المللی مربوط به حقوق بشر به این امر حیاتی اشاره گردیده و از آن به عنوان یکی از معیارها و موازین دادرسی عادلانه و منصفانه یاد شده است. تاحدی که هرگونه خلل در این امر را ناقض یکی از معیارهای اساسی دادرسی عادلانه و منصفانه و موجب بی اعتباری رسیدگیهای حقوقی و قضایی می دانند.
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز به عنوان قانون مادر و مهمترین سند حقوقی کشور با درک اهمیت این موضوع در اصل 35 قانون اساسی آن را مورد توجه قرار داده و اشعار می دارد: « در همه دادگاهها، طرفین حق دارند برای خود وکیل انتخاب کنند و اگر توانایی انتخاب وکیل را نداشته باشند، باید برای آنها امکانات تعیین وکیل فراهم شود».
بدیهی است که به دلیل عدم آشنایی اصحاب دعوا با حقوق قانونی و راهکارهای موجود احقاق حق و دفاع از آن و در جهت تضمین حقوق دفاعی متهم، دخالت وکلای دادگستری در دعاوی مطروحه در کلیه کشورهای جهان موضوعی معمول و پذیرفته شده است و با عنایت به اینکه وکلای دادگستری اصولا بایستی در پی احقاق حق و دفاع از حق و عدالت و تسهیل امور مردم و حل مشکلات و مسایل حقوقی آنها هستند، بایستی از شان و منزلت خاصی نیز برخوردار گردند که این موضوع در بسیاری از کشورهای جهان به صورت بسیار جدی مورد توجه بوده و در حد مطلوبی نیز مورد رعایت قرار می گیرد. لذا از انجا که دخالت وکیل دادگستری در دعاوی در جهت دستیابی به معیارهای عدالت و انصاف، مستلزم پیش بینی تضمینات و تسهیلات مقتضی است، برابر تبصره 3 ذیل ماده واحده مصوبه مجمع تشخیص مصلحت نظام در خصوص انتخاب وکیل توسط اصحاب دعوی مصوب 11/7/1370 « وکیل در موضع دفاع، از احترام و تامینات شاغلین شغل قضا برخوردار می باشد».
اما در کشور ما از همان ابتدای پیدایش موضوع وکالت دادگستری ، مباحث و مناقشات فراوانی به وقوع پیوسته و هر از چندگاهی، نظر جامعه حقوقی کشور را به خود معطوف نموده است. جدای از بحثهای فراوانی که در خصوص ماهیت امر وکالت و دامنه و حدود اختیارات وکیل و محدوده دخالت وکلا در مراحل تحقیقات و رسیدگی مراجع وجود داشته و دارد و مجال دیگری را می طلبد، مسائل و مشکلات دیگری نیز دامنگیر وکلای دادگستری بوده و می باشد.
ممانعت از از دسترسی آسان و مناسب وکلا به قضات و مسئولان محاکم و دوائر قضایی و اداری با قراردادن موانع انتظامی، برخوردهای نامناسب و نامتعارف و تاسف بار برخی از مقامات قضایی و کارکنان اداری و اجرایی دوائر مربوطه، ممانعت برخی از قضات محترم دادگستری و مراجع دادسرا از دسترسی وکلای پرونده به مطالعه آن، استفاده از ادبیات وهن آمیز و غیر قانونی و اخیرا نیز تفتیش و بازرسی بدنی وکلاء در مراجع قضایی و انتظامی و اخذ تلفن های همراه آنان که جزو زننده ترین و تحقیر آمیز ترین این اقدامات است، گوشه ای از مسائلی است که نشان از عدم توجه به شان و جایگاه قابل احترام این صنف خادم و مدافع حق و عدل دارد که به جد، موجبات دلسردی و تاسف روز افزون وکلاء و دیگر حقوقدانان و روشنفکران متعهد و مسئول و قانونمند را فراهم ساخته و چهره نظام مقدس جمهوری اسلامی را نیز در نظام بین المللی مخدوش می نماید.
بدیهی است که این بی مهری ها و بی عنایتی ها و کم لطفی های آشکار و نهان با هرنیتی انجام پذیرد، موجبات ایراد خدشه جدی بر عدالت و حقوق دفاعی طرفین دعوی و معیارهای دادرسی عادلانه و منصفانه و آزادانه را فراهم آورده و قبل از آنکه وکلاء را تحت تاثیر قرار دهد، نظام حقوقی کشور را با مشکلات عدیده ای مواجه خواهد ساخت.
در این راستا سازمان بسیج حقوقدانان استان آ. شرقی ضمن تاکید بر درک برخی از مشکلات موجود در جامعه وکالت کشور، با ابراز ناخرسندی از این نوع برخوردها، تبیین جایگاه واقعی و بایسته وکالت و وکیل در جامعه و تغییر نگرشهای حب و بغض آلود در خصوص وکیل و وکالت و همچنین رویکرد دقیق، منصفانه و واقع بینانه به این موضوع و در نهایت توجه همه جانبه به شان و منزلت وکلا و حفظ کرامت و حیثیت انسانی آنها را از نیازهای مهم و واقعی و اساسی جامعه حقوقی کشور دانسته و توجه خاص و ویژه به این امر را از کلیه مراجع و نهادهای مسئول و سیاست گذار کشور درخواست مینماید.
امید است روز به روز شاهد شکوفایی سیستم قضایی و نهادینه شدن حضور وکیل در دعاوی و حفظ و رعایت هرچه بیشتر شان و منزلت و کرامت انسانی این قشر به عنوان یک از بالهای عدالت قضایی باشیم.
کانون شهید بهشتی بسیج حقوقدانان تبریز
علی حاجی پور
