بسیج حقوقدانان استان آذربایجان شرقی

ماده81ـمرسولات پستي كليه اشيائي است كه برطبق قوانين پستي كشور يا اتحاديه جهاني پست توسط پست قبول، مبادله و توزيع مي‌شود وشامل مراسلات و امانات به‌شرح ذيل است:
الف ـ مراسلات پستي، نامه، كارت پستال، مطبوعات، نمونه‌هاي تجارتي، نوار و لوح فشرده پرشده و مانند آنها است.
ب ـ امانات پستي، كليه بسته‌هاي پستي است به‌استثناء مراسلاتي كه از لحاظ بسته‌بندي، وزن و كرايه پستي تابع ضوابط خاص خود باشد.
اول ـ مبادله كيسه‌هاي مرسولات پستي
ماده82 ـكيسه‌هاي پستي حاوي مرسولات پستي بايد هنگام ورود به گمركهايمرزي و ارسال به خارج در دفاتر مبادله پستي به‌وسيلة گمرك، نظارت و مهر و موم و پلمب گردد.
دوم ـ مرسولات ارسالي به خارج كشور
ماده83 ـكليه مرسولات ارسالي به خارج از كشور كه مشمول نظارت گمركي است بايد با فرم‌هاي CN22،CN23،CP71 و CP72كه توسط ارسال‌كننده تكميل مي‌شود همراه باشد فرم‌هاي ياد شده كه اظهارنامه‌هاي گمركي مرسولات پستي تلقي و بررسي گمـركي براساس آن انجام مي‌شود توسط ادارات پـست در اختيار فرستنده
قرار می‌گيرد.
در واحدهاي پستي كه واحد گمركي وجود دارد، نمايندگان گمرك بر مرسولات پستی مشمول مقررات گمركي نظارت می‌کنند و با مهر يا با روش‌هاي خودكاري كه از ناحيه گمرك ايران تجويز و مورد اجرا گذاشته مي‌شود ممهور مي‌نمايند.
تبصره ـ واحد خدمات پستي، نهادي دولتي يا خصوصي داراي مجوز از دولت است که خدمات بين‌المللي پستي ارائه می‌کند.
ماده84 ـگمرك ايران مي‌تواند در صورت درخواست پست جمهوري اسلامي ايران تمام يا بخشي از وظايف مربوط به پذيرش مرسولات پستي به خارج از كشور راپس از احراز شرايط لازم با اعطاي نيابت به پست جمهوري اسلامي ايران براي مدت معيني واگذار نمايد.
ماده85 ـدر هر نقطه از كشور كه دفتر مبادله مرسولات پستي خارجي داير است گمرك نيز بايد در آنجا مستقر شود و انجام وظيفه نمايد.
تبصره1ـ دفاتر مبادله مرسولات پستي خارجي با اطلاع و موافقت گمرك ايران تأسيس می‌شود.
تبصره2ـ پست جمهوري اسلامي ايران مكلف است تمامي امكانات اداري لازم جهت استقرار گمرك را تأمين نمايد.
ماده86 ـگمرك در دفاتر مبادله مرسولات پستي،مرسولات قبول شده را با توجه به فرم‌هاي CN22،CN23،CP71 و CP72همراه آنها كنترل و درصورت وجود ترديد مي‌تواند جهت تطبيق محتوي با فرم همراه مرسوله از مأمور پست دفتر مبادله درخواست نمايد که آنها را باز کند و درصورت عدم تطبيق، مرسوله برگشت داده می‌شود و چنانچه جزء كالاي ممنوع‌الصدور باشد ضبط و طبق مقررات مربوطه اقدام می‌شود.
گمرك بر مرسولات ارسالي به خارج از كشور با مهر و موم و پلمب كيسه‌ها نظارت می‌کند.
تبصره ـ گمرك ضمن نظارت در امر ارسال مرسولات پستي، علاوه‌بر مهروموم نمودن كيسه‌ها، فرم بارنامه‌هاي كيسه‌ها و امانات محتوي آنها را به مهري كه از طرف گمرك ايران تعيين مي‌شود ممهور می‌نمايد.‌نمايد.
سوم ـ مرسولات وارده از خارج كشور
ماده87 ـدرصورتي كه مرسوله‌اي از نظر گمرك مشكوك باشد مي‌تواند از مأمور پست بخواهد كه آن‌را باز نمايد. در اين مورد فرم مخصوص حاكي از باز شدن و تعيين مشخصات كالا طبق نمونه تعيين شده از ناحيه گمرك ايران، به بسته مزبور الصاق می‌شود.
تبصره1ـ چنانچه نامه يا مرسوله‌اي كه اداره پست مجاز به بازكردن آن نيست به‌نظر گمرك مشكوك باشد طبق ماده(23) آيين‌نامه اجرائي موافقتنامه امانات پستي عمل می‌شود. اين رويه در مورد مرسولات به مقصد خارج از كشور نيز لازم‌الاجراء است.
تبصره2ـ ترخيص محمولات و مرسولاتي كه جنبه تجاري دارند تابع تشريفات و مقررات عمومي است.
چهارم ـ مرسولات پستي مشمول حقوق ورودي
ماده88 ـمرسولات پستي وارده از خارج كشور كه مشمول پرداخت حقوق ورودي هستند بايد در انبارهاي متعلق به پست كه تحت نظارت گمرك می‌باشند، نگهداري شوند.
ماده89 ـدفاتر پست مكلفند فهرست مرسولات پستي كه طبق مقررات پست، متروكه تلقي مي‌شوند با درج كليه مشخصات براساس اظهارنامه‌هاي گمركي مخصوص مرسولات پستي تنظيم و به‌همراه كالا به انبارهاي گمركي تحويل دهند. شركت پست مكلف است جهت نگهداري كالاي متروكه فضايي مناسب را در اختيار گمرك قرار دهد.
تبصره ـ پست بنابه درخواست كتبي صاحب كالا مي‌تواند مدت توقف كالا را حداكثر تا سه ماه تمديد كند.
پنجم ـ حمل و مبادله مرسولات وارده از خارج، در داخل كشور
ماده90ـدر مواردي كه مرسولات پستي موضوع پروانه عبور به گمرك مقصد عبور تحويل نشود، مورد، تابع مقررات مبحث ششم فصل اول بخش هفتم اين قانون می‌شود.
ششم ـ توزيع مرسولات و دريافت حقوق ورودي
ماده91ـحقوق ورودي مرسولات وارده از خارج توسط گمرك وصول مي‌شود. مرسولات قابل توزيع به‌وسيله پست با صدور پروانه يا پته توسط مأموران گمرك تعيين و در دفتر مخصوص ثبت و پروانه يا پته گمركي به‌همراه صورتحساب وجوه متعلقه به پست تحويل مي‌شود. ادارات پست پس از وصول حقوق ورودي، وجوه دريافتي را به‌حساب گمرك واريز و حداكثر ظرف بيست روز از تاريخ تحويل صورتحساب با گمرك تسويه حساب مي‌نمايند. وجوه واريز شده به درآمد قطعي منظور مي‌گردد.
مبحث چهارم ـ فروشگاههاي آزاد
ماده92ـفروشگاههاي آزاد فروشگاههايي است كه توسط بخش غيردولتي تحت نظارت گمرك در فرودگاههاي بين‌المللي و ساير فرودگاههايي كه پرواز خارجي دارند و بنادرومبادي زميني داير می‌شوند و اجازه داده مي‌شود كه در آنها كالاهاي خارجي با معافيت از پرداخت حقوق ورودي و كالاهاي داخلي، به مسافرين ورودي يا خروجي يا خدمه وسايل نقليه ورودي و خروجي فروخته شود.
فروشگاههاي آزاد پس از كسب مجوز از گمرك و سازمانهاي ذي‌ربط ايجاد می‌شود.
تبصره ـ چگونگي ورود، خروج، فروش و نوع كالا و نحوه تسويه كالاهاي وارده به فروشگاه‌هاي مذكور در آيين‌نامه اجرائي اين قانون تعيين می‌گردد.
ماده93ـ كالاي خارجي مشمول حقوق ورودي كه در فروشگاههاي آزاد فقط به مسافر يا خدمه فروخته مي‌شود چنانچه در هنگام ورود به قلمرو گمركي كشور بدون اظهار به گمرك كشف گردد مشمول مقررات قاچاق کالا است.
ماده 94ـچنانچه در انبار فروشگاه آزاد كه خارج از انبارهاي گمركي است كالايي اضافه بر اسناد و مدارك مشاهده شود كالاي اضافي خارجي مشمول مقررات قاچاق کالا می‌گردد. براي اين منظور گمرك مي‌تواند در هر مورد كه لازم بداند كالاي موجود در انبار مذكوررا مورد رسيدگي و شمارش قراردهد و آنها را با دفاتر و اسناد و مدارك ورود و خروج تطبيق نمايد.‌تواند در هر مورد كه لازم بداند كالاي موجود در انبار مذكوررا مورد رسيدگي و شمارش قراردهد و آنها را با دفاتر و اسناد و مدارك ورود و خروج تطبيق نمايد.
مبحث پنجم ـ وسايل نقليه براي مقاصد تجاري
ماده95ـ«وسايل نقليه براي مقاصد تجاري» به شناور، وسيله نقليه آبي خاكي (هاوركرافت)، هواپيما، وسايل نقليه جاده‌اي و ريلي كه در حمل ‌و نقل بين‌المللي براي حمل اشخاص و كالا به‌صورت تجاري،مورد استفاده قرار مي‌گيرد، به‌همراه مقدار متعارف لوازم يدكي،‌ ملزومات و تجهيزات، مواد روان‌كننده و سوخت موجود در باكهاي استاندارد كه با اين وسايل نقليه حمل مي‌شوند اطلاق می‌گردد. اين اصطلاح شامل محفظه‌هاي حمل بار يا بارگُنج(كانتينر) نيز مي‌شود.
ماده96ـ وسايل نقليه براي مقاصد تجاري، اعم از پر يا خالي، مي‌تواند به‌صورت موقت يا عبوری وارد قلمرو گمركي شود، مشروط بر اينكه در خارج به ثبت رسيده باشد و براي حمل ‌و نقل داخلي مورد استفاده قرار نگيرد. اين وسايل نقليه در مهلت تعيين شده توسط گمرك بايد بدون هرگونه تغيير به‌جز تغييرات ناشي از استهلاك از مرزهاي رسمي كشور خارج شود.
ماده97ـوسايل نقليه براي مقاصد تجاري به‌هنگام ورود و خروج فقط يك برگه اظهارنامه اجمالي ورودي يا خروجي بدون نياز به اسناد ديگر، به‌منظور شناسايي و تسويه اين وسايل نقليه به گمرك تسليم می‌کنند و به شرط سپردن تعهد، شركت حمل ‌و نقل ايراني مربوطه از سپردن تضمين معاف است.
تبصره1ـ كالاهايی که با اين وسايل نقليه حمل می‌شوند و يا اشخاصي كه با اين وسايل نقليه مسافرت مي‌نمايند، تابع مقررات خاص خود می‌شوند.
تبصره2ـ وسيلة نقليه در صورت عدم خروج در مهلت مقرر با احراز سوء‌نيت مشمول مقررات قاچاق می‌شود.
مبحث ششم ـ رويه انتقالي
ماده98ـبه انتقال كالاها تحت نظارت گمرك از وسيله حمل ورودي به‌وسيله حمل خروجي در محدوده يك گمرك كه همان گمرك ورودي و خروجي از قلمرو گمركي است روية انتقالی اطلاق مي‌شود. اين انتقال به‌صورت مستقيم و يا غير‌مستقيم انجام می‌شود كه وسايل حمل ورودي و خروجي همزمان يا با فاصله زماني در محدوده يك گمرك حضور دارند تا عمل انتقال انجام گيرد.
تبصره ـ نحوه تشريفات اظهار، ارزيابي و تحويل و تحول كالاي انتقالي در آيين‌نامه اجرائي اين قانون تعيين می‌گردد.
مبحث هفتم ـ رويه كران‌بري (كابوتاژ)
ماده 99ـ كران‌بري(كابوتاژ) رويه‌اي است كه براساس آن كالاي داخلي از يك گمرك مرزي به گمرك مرزي ديگر در قلمرو گمركي از راه دريا يا رودخانه‌هاي مرزي حمل مي‌گردد.كالايي كه از لحاظ نزديكي راه با رعايت صرفه تجاري از يك نقطه به نقطه ديگر قلمرو گمركي از راه‌هاي زميني مجاز با عبور از خاك كشور خارجي و همچنين كالايي كه از راه دريا يا رودخانه‌هاي مرزي به مناطق آزاد حمل مي‌شود در صورتي كه براي مصرف در اين مناطق باشد نيز مشمول مقررات كران‌بري(كابوتاژ) مي‌شود. در اين موارد هرگاه كالاي كران‌بُرد (كالاي كابوتاژي) با وسايل نقليه داخلي حمل شود وسيله نقليه نيز تابع رويه كالاي كران‌بُرد (كالاي كابوتاژي) است.
تبصره ـ نحوه تشريفات اظهار و اسناد مربوطه، ارزيابي و ميزان تضمين در حدود مقررات اين قانون در آيين‌نامه اجرائي تعيين مي‌گردد.
ماده 100ـكالايي كه صدور آن از كشور مجاز است و صدور آن مشمول پرداخت هيچ‌گونه وجهي نيست را مي‌توان با انجام تشريفات و مقررات مربوطه به‌عنوان كران‌بر (كابوتاژ) حمل نمود. گمرك ايران مي‌تواند با كران‌بري (كابوتاژ) كالاي ممنوع‌الصدور يا كالايي كه به‌موجب قانون و مقررات مجاز مشروطاست با اخذ تضمين يا تعهد يا قيود ديگر موافقت نمايد.
ماده101ـ هرگاه مدت اعتبار پروانه كران‌بري (كابوتاژ) براي رسيدن كالا به گمرك مقصد منقضي گردد و تا سه ماه بعد از انقضاء آن از طرف صاحب كالا گواهينامه گمرك مقصد مبني‌بر ورود كالا ارائه نشود آن كالا مانند كالاي به مقصد نرسيده تلقي و به نحو زير عمل مي‌شود:
الف ـ درصورتي كه كالاي موضوع كـران‌بري (كابوتاژ) از نوع مجاز باشد نسبت به اجراي تعهد يا تضمين مأخوذه اقدام و سپس پروانه خروجي صادر مي‌گردد.
ب ـ درصورتي كه كالاي موضوع كران‌بري (كابوتاژ)، كالاي ممنوع‌الصدور يا مجاز مشروط باشد، مشمول مقررات قاچاق است و در صورت اثبات عدم سوء‌نيت فقط به ضبط تضمين يا پيگيري انجام تعهد اكتفاء مي‌شود. تا زماني كه جرم قاچاق اعلام يا وجه تضمين يا تعهد به درآمد منظور نشده است، تحويل كالا با اخذ جريمه انتظامي موضوع ماده(109) اين قانون بلامانع است.
تبصره ـ در مواردي كه با ارائه مدارك و مستندات معتبر مورد تأييد گمرك، محرز شود كالاي كران‌بُرد (كالاي كابوتاژي) در اثناء حمل به علل قوه قهريه(فورس ماژور) از بين رفته است گمرك ايران مجاز است آنرا به مقصد رسيده تلقي کند و علاوه بر دستور ابطال تضمين يا تعهد از تعقيب موضوع نيز خودداري نمايد.
بخش هشتم ـ تخلفات و قاچاق
فصل اول ـ تخلفات گمركي
ماده 102ـ ابلاغ هر نوع صورتمجلس مبني‌بر ضبط، توقيف كالا و كشف تخلف يا قاچاق به شخصي كه به وكالت از طرف صاحب كالا اظهارنامه به گمرك تسليم نموده و تنظيم صورتمجلس بر اثر رسيدگي به آن اظهارنامه صورت گرفته است به منزله ابلاغ آن به صاحب كالا محسوب مي‌گردد.
ماده 103ـ وسايل نقليه آبي اعم از خالي يا حامل كالا كه وارد آبهاي كشور مي‌شود بايد در اسكله‌هاي مجاز پهلو بگيرد يا در لنگرگاههاي مجاز لنگر بياندازد و قبل از انجام تشريفات مربوطه نبايد كالايي را تخليه يا بارگيري نمايد يا از اسكله‌ها يا لنگرگاهها خارج شود. هواپيمايي كه وارد كشور مي‌شود اعم از خالي يا حامل كالا بايد در فرودگاه مجاز فرود آيد و تشريفات گمركي‌مقرر درباره آن انجام شود. براي هواپيماهاي خروجي و كالاي آنها تشريفات گمركي بايد قبل از پرواز انجام گيرد. وسايل نقليه زميني اعم از خالي يا حامل كالا بايد از راه‌هاي مجاز گمركي وارد كشور شود و يكسره به اولين گمرك مرزي وارد و تشريفات گمركي آن انجام گردد و همچنين از راههاي مجاز گمركي خارج شود.
تبصره1ـ اسكله‌ها، لنگرگاهها، فرودگاهها و راههاي مجاز گمركي براي ورود و خروج وسايل نقليه و كالا و مسافر و هواپيماهاي مشمول تشريفات گمركي به پيشنهاد كارگروهي به مسؤوليت وزارت كشور وبا شركت نمايندگان تام‌الاختيارگمرك ايران، وزارتخانه‌هاي امور خارجه، اطلاعات، راه و شهرسازي و صنعت، معدن و تجارت، نيروي انتظامي و معاونت برنامه‌ريزي ونظارت راهبردي رياست‌جمهوري تعيين مي‌شود و به‌تصويب هيأت‌وزيران مي‌رسد.
تبصره2ـ پهلو گرفتن، لنگر انداختن، فرود آمدن و وارد شدن وسايل نقليه و خارج شدن آنها بدون انجام تشريفات مربوطه از مسير غير‌مجاز جز در موارد قوه قهريه (فورس ماژور) كه بايد ثابت شود، در مورد وسايل نقليه خالي مشمول پرداخت جريمه به‌مبلغ سيصدهزار (300.000) ريال تا سه ميليون (3.000.000) ريال به تشخيص رئيس گمرك مربوطه مي‌شود. همچنين در مورد وسايل نقليه حامل كالا طبق مقررات ماده(113) رفتار مي‌گردد.
ماده104ـ هرگاه به‌همراه كالايي كه با رعايت ماده(103) وارد گرديده است بسته يا بسته‌هايي مشاهده شود كه در اظهارنامه اجمالي و فهرست كل بار يا بارنامه وسيله نقليه، ذكري از آن نشده باشد و يا بسته يا بسته‌هايي در اظهارنامه اجمالي و فهرست كل بار يا بارنامه ذكر شود كه به مرجع تحويل‌گيرنده، تحويل نگرديده باشد و براي توضيح علت اختلاف نيز ظرف سه ماه اسناد و مدارك مورد قبول گمرك از طرف شركت حمل ‌و نقل كالا ارائه نشود حسب مورد به‌شرح زير رفتار مي‌گردد:
الف ـ در مورد اضافه تخليه به ضبط بسته يا بسته‌هاي اضافي اكتفاء مي‌شود.
ب ـ در مورد كسر تخليه به اخذ جريمه انتظامي مطابق ماده (110) اين قانون اقدام مي‌گردد.
تبصره1ـ چنانچه ظرف مهلت مقرر با ارائه اسناد و مدارك مورد قبول گمرك، ثابت گردد كه نسبت به اختلاف، سوء‌نيتي نبوده است، گمرك اجازه اصلاح اظهارنامه اجمالي را مي‌دهد.
تبصره2ـ بسته‌هاي اضافي تحويلي به گمرك‌هاي مقصد عبور داخلي مشمول مقررات اين ماده است.
تبصره3ـ ميـزان كسري و اضافي غـير‌متعارف كـالاهايي كه بدون بسته‌بندي وارد مي‌گردد نيز از نظر نحوه اقدام و اخذ جريمه مشمول مقررات اين ماده مي‌شود.
تبصره4ـ مسؤول پرداخت جريمه‌هاي فوق در مورد شركتهاي حمل ‌و نقلي كه در ايران نمايندگي دارند، نمايندگي‌هاي مزبور است و در مورد شركتهاي حمل ‌و نقلي كه نمايندگي رسمي در ايران ندارند گمرك مي‌تواند به‌منظور وصول جريمه‌هاي احتمالي از حامل كالا تضمين لازم را اخذ كند.
ماده105ـ هرگاه كالايي كه ورود آن ممنوع است براي ورود قطعي با نام و مشخصات كامل و صحيح اظهار شود گمرك بايد از ترخيص آن خودداري و به صاحب كالا يا نماينده قانوني وي به‌طور مكتوب اخطار كند كه حداكثر ظرف سه ماه نسبت به عبور خارجي يا مرجوع كردن كالا با رعايت ضوابط اقدام نمايد. در صورت عدم اقدام ظرف مدت مزبور، گمرك كالا را ضبط و مراتب را به صاحب آن يا نماينده او ابلاغ مي‌نمايد.صاحب كالا حق دارد از تاريخ ابلاغ ضبط تا دو ماه اعتراض خود را به دادگاه صالحه تسليم نمايد و مراتب را حداكثر ظرف پانزده روز از تاريخ مراجعه به دادگاه صالحه به گمرك مربوطه اعلام كند. درغيراين‌صورت كالابه ضبط قطعي دولت درمي‌آيد.‌نمايد.صاحب كالا حق دارد از تاريخ ابلاغ ضبط تا دو ماه اعتراض خود را به دادگاه صالحه تسليم نمايد و مراتب را حداكثر ظرف پانزده روز از تاريخ مراجعه به دادگاه صالحه به گمرك مربوطه اعلام كند. درغيراين‌صورت كالابه ضبط قطعي دولت درمي‌آيد.‌صورت كالابه ضبط قطعي دولت درمي‌آيد.
تبصره1ـ كالايي كـه وارد كردن آن جرم شنـاخته مي‌شود از شمول اين ماده مستثني است و طبق قوانين و مقررات مربوط به آن عمل مي‌شود.
تبصره2ـ در مواردي كه صاحب كالا به تشخيص گمرك معترض باشد و پرونده به واحدهاي ستادي و مراجع رسيدگي به اختلافات گمركي احاله شود رسيدگي به آن خارج از نوبت انجام مي‌گيرد. تاريخ ابلاغ نظر نهايي گمرك مبدأ سه ماه مذكور است.
تبصره3ـ اگر صاحب كالا يا نماينده قانوني او به‌طور مكتوب عدم موافقت خود را از عبور خارجي يا مرجوع كردن كالا قبل از سه ماه مذكور اعلام نمايد گمرك بلافاصله به ضبط كالا اقدام مي‌كند.
ماده106ـ در مورد كالاي موضوع ماده (105) كه به‌جاي كالاي مجاز و بدون استفادهاز اسناد خلاف واقع از گمرك ترخيص شده و از تاريخ ترخيص آن بيش از چهار ماه نگذشته است به‌شرح زير رفتار مي‌شود:
الف ـ درصورتي كه تمام يا قسمتي از كالاي ترخيص شده در اختيار صاحب كالا باشد كالا فوري توقيف و پس از رد حقوق ورودي دريافتي طبق مقررات ماده(105) اين قانون رفتار مي‌شود.
ب ـ درصورتي كه تمام يا قسمتي از كالاي ترخيص شده در اختيار صاحب كالا نباشد و معلوم گردد كه در زمان ترخيص، حقوق ورودي بيشتري به آن تعلق مي‌گرفته است، مابه‌التفاوت حقوق ورودي مقدار به‌دست نيامده دريافت مي‌شود.‌دست نيامده دريافت مي‌شود.
ماده107ـ هرگاه ضمن رسيدگي به اظهارنامه يا بازرسي كالاي صادراتي معلوم شودوجوهي كمتر از ميزان مقرر، اظهار يا تـوديع گرديده است عـلاوه ‌بر اخذ مابه‌التفاوت به تشخيص رئيس گمرك جريمه‌اي از پنج درصد(5%) تا پنجاه درصد (50%) ما‌به‌التفاوت مذكور دريافت مي‌شود.
تبصره ـ هرگاه در اظهارنامه صادراتي بيش از ده درصد (10%) كمتر يا بيشتر ارزش كالا غير‌واقعي اظهار گرددتا تسهيلات و مزاياي غيرقانوني براي صاحب كالا ايجاد نمايد جريمه‌اي بين ده درصد(10%) تا صددرصد (100%) مابه‌التفاوت ارزش، اخذ مي‌شود.
ماده108ـ غير از مصاديقي كه در اين قانون به‌عنوان قاچاق ذكر شده است كشف هر نوع مغايرت بعد از اظهار و قبل از ترخيص كالاي ورودي از گمرك كه موجب زيان مالي دولت گردد و مـستلزم اخذ تفاوت وجوه متعلقه باشد علاوه‌بر اخذ مابه‌التفاوت، با توجه به اوضاع و احوال به تشخيص رئيس گمرك جريمه‌اي از ده درصد(10%) تا صددرصد (100%)مابه‌التفاوت، دريافت مي‌شود.
تبصره1ـ درصورتي كه كشف مغايرت منجر به اخذ مابه‌التفاوت حقوق ورودي به ميزاني بيش از پنجاه درصد (50%) حقوق ورودي كالاي اظهار شده باشد علاوه‌بر اخذ مابه‌التفاوت، حداقل جريمه مأخوذه نبايد كمتر از پنجاه درصد (50%) مابه‌التفاوت باشد.
تبصره2ـ در مواردي كه مقصد نهايي بارنامه بعد از گمرك، مرز ورودي باشد و اظهارنامه عبوري براساس مندرجات اسناد، تنظيم و تسليم گمرك شده باشد درصورتي كه در اثر ارزيابي مغايرتي در نوع و ميزان كالا كشف شود و اسناد مورد قبول گمرك طي سه ماه ارائه نگردد، كالاي مغاير و مازاد توسط دولت ضبط مي‌گردد.
تبصره3ـ جرائم مربوط به اظهار مغاير به‌استثناء تبصره(2) اين ماده در مورد كالاي عبور خارجي و مرجوعي و عبور داخلي توسط شركت حمل ‌و نقل به‌صورت تضمين اخذ مي‌شود تا در صورت عدم خروج كالا يا عدم تحويل كالا به گمرك مقصد در مهلت مقرر علاوه‌ بر اجراي مقررات مربوطه به درآمد قطعي واريز گردد.
ماده109ـ وسايل نقليه و كالاهايي كه به‌صورت عبوري، ورود موقت، ورود موقت براي پردازش يا مرجوعي وارد كشور مي‌گردد و وسايل نقليه‌اي كه به استناد جواز عبوربين‌المللي وارد كشور مي‌شود چنانچه در مهلت مقرر براي خروج از كشور يا تحويل به گمرك به‌غيراز موارد قوه قهريه (فورس ماژور) مراجعه ننمايد به تشخيص رئيس گمرك به‌ ازاي هر روز تأخير مشمول جريمه‌اي از دويست هزار (200.000) ريال تا يك ميليون(1.000.000) ريال مي‌شود.
تبصره ـ مواردي كه وجه تعهد يا تضمين دريافت شده از صاحب وسيله نقليه يا كالا به درآمد واريز گرديده و يا جرم قاچاق به مراجع قضائي گزارش شده باشد، از حكم اين ماده مستثني است.
ماده110ـ هرگاه در اظهارنامه‌هايي كه براي ترخيص كالا تسليم گمرك مي‌شود مشخصات كالا برخلاف واقع اظهار شده باشد ولي اين خلاف اظهار متضمن زيان مالي دولت نشود و كشف آن مستلزم اخذ تفاوت نباشد به‌تشخيص رئيس گمرك محل، جريمه‌اي كه حداقل آن پانصد هزار (500.000) ريال و حداكثر آن يك ميليون (1.000.000) ريال است اخذ و با اجازه كتبي رئيس گمرك محل، اظهارنامه تسليمي اصلاح مي‌شود.
تبصره ـ در مواردي كه اظهار خلاف از مصاديق تخلفات و قاچاق موضوع اين قانون نباشد ولي كالا ممنوع‌الورود باشد گمرك در اين موارد وفق مقررات ماده(105) اين قانون اقدام مي‌نمايد و علاوه‌بر آن، جريمه موضوع اين ماده نيز اخذ مي‌گردد.
ماده111ـ مرتكبين تخلف از مقررات گمركي كه جريمه از آنها مطالبه مي‌شود هر گاه نسبت به اصل جريمه يا ميزان آن كه توسط رئيس گمرك محل تعيين مي‌گردد اعتراض داشته باشند مي‌توانند قبل از ترخيص يا پس از توديع يا تأمين آن در گمرك محل، اعتراض خود را با دلايل و مدارك به‌منظور ارجاع به مراجع رسيدگي به اختلافات گمركي به گمرك مربوطه تسليم نمايند.
تبصره ـ در تمام مواردي كه توسط رؤساء گمرك، جريمه براي تخلفات گمركي تعيين مي‌گردد جريمه بايد باتوجه به نوع و تكرار و تعدد تخلف، سابقه و وضعيت متخلف، حجم و نوع و ارزش كالا، شرايط مكان و زمان، تعيين و به وضوح و به‌طور كامل در صورتمجلس تخلف قيد و امضاء و يك نسخه از آن به گمرك ايران ارسال گردد و در مقابل وصول جريمه بلافاصله رسيد رسمي صادر و به پرداخت كننده تسليم شود.
ماده112ـ اشتغال كاركنان گمرك به امر بازرگاني خارجي يا كارگزاريگمركي و هر نوع حرفه ديگر كه با تشريفات گمركي مرتبط باشد ممنوع است. متخلفين با حكم مراجع رسيدگي به تخلفات اداري، به اخراج از خدمت در گمرك محكوم مي‌شوند.
فصل دوم ـ قاچاق
ماده113ـ موارد زير قاچاق گمركي محسوب مي‌شود:
الف ـ كالايي كه از مسير غيرمجاز يا بدون انجام تشريفات گمركي به قلمرو گمركي وارد يا از آن خارج گردد. همچنين كالاهايي كه بدون انجام تشريفات گمركي يا از مسيرهاي غير‌مجاز وارد كشور شود و در داخل كشور كشف گردد.
تبصره ـ منظور از مسير غيرمجاز، مسيرهايي غير ‌از موارد مندرج در تبصره(1) ماده(103) اين قانون است.
ب ـ خارج نكردن وسايل نقليه و يا كالاي ورود موقت، ورود موقت براي پردازش، عبور خارجي و مرجوعي ظرف مهلت مقرر از قلمرو گمركي و عدم تحويل كالاي عبور داخلي شخصي ظرف مهلت مقرر جز در مواردي كه عدم خروج يا عدم تحويل به گمرك و يا ترخيص قطعي، عمدي نباشد.
تبصره ـ ارائه اسناد خلاف واقع كه دلالت بر خروج وسايل نقليه و كالا از قلمرو گمركي و يا تحويل آنها به گمرك داشته باشند نيز مشمول مقررات اين بند است.
پ ـ بيرون بردن كالاي تجاري از اماكن گمركي بدون اظهار يا بدون پرداخت يا تأمين حقوق ورودي، خواه عمل در حين خروج از اماكن گمركي يا بعد از خروج كشف شود. هرگاه خارج‌كننـده غير ‌از صاحـب كالا يا نماينده قانوني او باشد گمرك عين كالا و در صورت نبودن كالا بهاي آن را از مرتكب مي‌گيرد و پس از دريافت وجوه گمركي مقرر، به صاحب كالا مسترد مي‌دارد و مرتكب طبق مقررات كيفري تعقيب مي‌شود.
ت ـ كالاي عبور خارجي كه تعويض و يا قسمتي از آن برداشته شود.
ث ـ كالايي كه ورود يا صدور آن ممنوع است تحت عنوان كالاي مجاز يا مجاز مشروط و با نام ديگر اظهار شود. كالاي عبوري مشمول تبصره(2) ماده(108) اين قانون مي‌شود.
ج ـ وجود كالاي اضافي همراه كالاي اظهارشده كه در اسناد تسليمي به گمرك ذكري از آن نشده است، مشروط بر اينكه كالاي اضافي از نوع كالاي اظهار شده نباشد. كالاي اضافي موضوع ماده(54) اين قانون از شمول اين بند مستثني است.
چ ـ وسايل نقليه و كالايي كه صدور قطعي آن ممنوع يا مشروط است و به‌عنوان خروج موقت يا كران‌بري (كابوتاژ) اظهار شده باشد و ظرف مهلت مقرر به قلمرو گمركي وارد نگردد. موارد قوه قهريه (فورس ماژور) و مواردي كه عدم ورود كالا عمدي نيست از اين حكم مستثني است.
ح ـ كالاي مجاز يا مجاز مشروطي كه تحت عنوان كالاي مجاز يا مجاز مشروط ديگري كه جمع حقوق ورودي آن كمتر است با نام ديگر و با استفاده از اسناد خلاف واقع اظهار شود، كالاي عبوري مشمول تبصره (1) ماده (108) اين قانون است. منظور از اسناد خلاف واقع اسنادي است كه در آن خصوصيات كالايي ذكر شده باشد كه با جنس و خصوصيات كالاي اظهار شده تطبيق ننمايد و يا جعلي باشد.
خ ـ كالا با استفاده از شمول معافيت با تسليم اظهارنامه خلاف يا اسناد غير‌واقعيو يا با ارائه مجوز‌هاي جعلي به گمرك اظهار شود.
دـ كالاي جايگزين شده ممنوع‌الصدور يا مشروط يا داراي ارزش كمتري كه با كالاي صادراتي كه براي آن پروانه صادر گرديده است تعويض شود.
ذـ كالاي مورد معافيتي كه بدون رعايت مقررات ماده(120) اين قانون به ديگري منتقل شود.
ماده114ـ بنا به پيشنهاد گمرك ايران، اشخاصي كه كارت بازرگاني دارند، چنانچه مرتكب قاچاق كالا شوند، كارت بازرگاني آنها پس از رسيدگي به موضوع در كميسيوني مركب از نمايندگان وزارت صنعت، معدن و تجارت، اتاق بازرگاني و صنايع و معادن ايران و گمرك ايران به‌طور موقت توقيف يا به‌طور دائم ابطال مي‌گردد.
تبصره ـ ابطال كارت بازرگاني مانع از ترخيص كالايي كه طبق مقررات، قبل از محروميت براي آن گشايش اعتبار شده يا حمل آن آغاز گرديده است، نمي‌شود.
ماده 115ـ درصورتي كه در اجراي مقررات و كنترلهاي گمركي بخشي از محموله، مشمول مقررات قاچاق گمركي تشخيص داده شود، نگهداري يا ضبط مابقي كالا يا وسيله نقليه آن مجاز نمي‌باشد، مگر آن‌كه به تشخيص گمرك نگهداري آنها براي اثبات عمل قاچاق يا وصول جريمه‌ها ضروري باشد.
ماده 116ـ هرگونه حك و اصلاح در صورتمجلس كشف و ضبط، حذف يا الحاق نام شخص يا اشخاص ديگري در آن به ‌عنوان عوامل كشف و تغييردادن در مندرجات آن ممنوع است و مرتكب درصورت وجود عمد به ‌عنوان جعل و تزوير در اسناد دولتي در مراجـع قضائي مورد تعـقيب قرار مي‌گيرد. هرگاه جـعل و تـزوير مزبور متـضمن جرم ديگري نيـز باشد مرتكب براي آن جرم نيز طبق مقررات و قوانين مربوط مورد تعقيب واقع مي‌شود.
ماده 117ـ اسناد مثبته گمركي كه در موارد احتمالي قاچاق مي‌توان به آن استناد نمود عبارت از اصل اسناد زير است:
الف ـ پروانه ورود گمركي
ب ـ پته گمركي
پ ـ قبض سپردة موجب ترخيص كالا
ت ـ‌ قبض خريد كالاي متروكه، ضبطي و بلاصاحب
ث ـ پروانه عبور
ج ـ ‌پروانه مرجوعي
چ ـ پروانه ورود موقت
ح ـ پروانه ورود موقت براي پردازش
خ ـ پته عبور
دـ پروانه كران‌بري(كابوتاژ)
ذـ پروانه صادراتي
رـ پروانه صدور موقت
زـكارت مسافري صادره توسط مناطق آزاد تجاري و صنعتي
ژـ كارت هوشمند تكميل و تأييد شده توسط گمرك
تبصره ـ مشخصات مذكور در اين اسناد بايد با مشخصات كالا تطبيق نمايد و فاصله بين تاريخ صدور سند و تاريخ كشف كالا با توجه به نوع كالا و نحوه مصرف آن متناسب باشد.
ماده 118ـ مقررات كشف، تحويل، تهيه صورتمجلس قاچاق، توقيف كالا و متهم، مخبر، كاشف، ميزان جريمه‌ها، نحوه وصول، فروش و تقسيم حاصل فروش و جريمه‌هاي آن، نحوه ارجاع پرونده به مراجع صالحه و ساير موارد پيش‌بيني نشده در اين فصل تابع قوانين مربوط به قاچاق است.
بخش نهم ـ معافيتها و ممنوعيتها
فصل اول ـ معافيتها
ماده119ـ علاوه ‌بر معافيتهاي مذكور در جدول تعرفه گمركي ضميمه آيين‌نامهاجرائي قانون مقررات صادرات و واردات و معافيتهاي ديگري كه به ‌موجب قوانين، تصويب‌نامه‌ها، موافقتنامه‌ها و قراردادهاي مصوب مجلس شوراي اسلامي برقرار شده است، موارد زير نيز از پرداخت حقوق ورودي معاف مي‌باشد:
الف ـ كالاهاي مورد استفاده متعلق به رؤساي كشورهاي خارجي و همراهان آنها
ب ـ
1ـ كالاي مورد استفاده رسمي مأموريتهاي سياسي خارجي و كالاي مورد استفاده شخصي مأموران سياسي و خانواده آنان موضوع ماده (36) قانون مربوط به قرارداد وين درباره روابط سياسي، مصوب 21/7/1343به‌شرط رفتار متقابل و با تشخيص وزارت امور خارجه و گمرك ايران در هر مورد
2ـ كالاي مورد استفاده رسمي مأموريتهاي كنسولي خارجي و كالاي مورد استفاده شخصي مأموران كنسولي خارجي و اعضاي خانواده آنان كه اهل خانه او مي‌باشند در حدود قانون كنوانسيون وين درباره روابط كنسولي مصوب 4/12/1353 به شرط رفتار متقابل و با تشخيص وزارت امور خارجه و گمرك ايران در هر مورد
3ـ كالاي مورد استفاده رسمي نمايندگيهاي سازمان ملل متحد و مؤسسات تخصصي وابسته به آن و كالاي مورد استفاده كاركنان و كارشناسان سازمان ملل متحد، مأمور خدمت در ايران در حدود قانون كنوانسيون مزايا و مصونيتهاي سازمان ملل متحد مصوب 13/12/1352 و قانون كنوانسيون مزايا و مصونيتهاي سازمانهاي تخصصي ملل ‌متحد مصوب20/12/1352با تشخيص وزارت امورخارجه و گمرك ايران درهرمورد
4ـ كالاي مورد استفاده كارشناسان خارجي اعزامي از محل كمكهاي فني، اقتصادي، علمي و فرهنگي كشورهاي خارجي و مؤسسات بين‌المللي به ايران، برابر آيين‌نامه مزايا و معافيتهاي كارشناسان خارجي مصوب 23/4/1345 با تشخيص وزارت امور خارجه و گمرك ايران درهرمورد و اشياء مورد استفاده رسمي بازرسان سازمان كنوانسيون منع سلاحهاي شيميايي درحدود قانون الحاق دولت جمهوري اسلامي ايران به كنوانسيون منع گسترش، توليد، انباشت و به‌كارگيري سلاحهاي شيميايي و انهدام آنها مصوب 5/5/1376و ساير كنوانسيونهاي بين‌المللي كه دولت جمهوري اسلامي ايران به آن پيوسته است و يا مي‌پيوندد در حدود مقررات اين كنوانسيونها
5 ـ آلات و ادوات حفاري و مواد شيميايي و وسايل عمليات علمي و فني واردشده توسط هيأتهاي علمي باستان‌شناسي كشورهاي عضو سازمان تربيتي و علمي و فرهنگي ملل متحد (يونسكو) با تشخيص و تأييد سازمان ميراث فرهنگي صنايع دستي و گردشگري وگمرك ايران در هر مورد براي حفاري و اكتشافات علمي
پ ـ رادار و تجهيزات كمك ناوبري هوايي كه امكان ساخت داخلي آنها در كشور فراهم نيست به پيشنهاد شركت فرودگاههاي كشور و موافقت وزارت راه و شهرسازي و تأييد وزارتخانه‌هاي صنعت، معدن و تجارت و امور اقتصادي و دارايي
ت ـ تجهيزات نظامي اعم از اسلحه و مهمات، لوازم مخابراتي نظامي، مواصلاتي، ‌تانك و ساير ارابه‌هاي زره‌‌پوش جنگي و وسايل نقليه خاص دفاعي به‌استثناء سواري و سواري ‌كار و مواد اوليه براي ساخت اقلام ياد شده كه با تأييد كتبي وزير دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح از بودجه دولت يا از محل هر اعتبار ديگري كه به همين منظور تخصيص يافته و به تصويب دولت رسيده است و به‌صورت انحصاري براي مصارف وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح و ساير نيروهاي مسلح و انتظامي خريداري و به‌طور مستقيم به‌نام سازمانهاي مذكور از خارج وارد شده
تبصره ـ وزراي امـور اقتصادي و دارايي و دفاع و پـشتيباني نـيروهاي مسـلح بنا به دلايل نظـامي و امنيـتي مي‌تواننـد كالاي وارده را از بـازرسي معاف و مراتب را به گمرك اعلام نمايند.
ث ـ اقلام و تجهيزات خاص اطلاعاتي با تأييد کتبي وزير اطلاعات
تبصره1ـ اقلام مزبور از بازبيني و بازرسي معافند.
تبصره2ـ مقررات اين بند شامل صادرات کالاهاي مذکور نيز مي‌شود.
ج ـ كالاي عبوري خارجي، مرجوعي، انتقالي، كران بري (كابوتاژ)، واردات موقت، واردات موقت براي پردازش
چ ـ اسباب سفر و لوازم شخصي و اشياء غيرمستعمل و مواد خوراكي غيرتجاري همراه مسافر
تبصره ـ سقف ارزش معافيت اقلام موضوع اين بند در مورد هر مسافر مبلغي استكه به پيشنهاد وزارت صنعت، معدن و تجارت و تصويب هيأت وزيران تعيين مي‌شود. در صورت افزايش، مازاد بر آن با حفظ جنبه غير‌تجاري مشمول پرداخت حقوق ورودي مي‌شود.
ح ـ لوازم خانه و لوازم شخصي ايرانيان مقيم خارج كه مدت اقامت آنان در خارج يك‌سال يا بيشتر باشد و لوازم خانه و اشياء اتباع خارجي داراي اجازه اقامت كه به ايران وارد مي‌شوند مشروط بر اين‌كه:
1ـ لوازم و اشياء مزبور از يك‌ماه قبل تا نه‌ماه بعد از ورود شخص به قلمرو گمركي وارد شود موارد قوه قهريه(فورس ماژور) به‌تشخيص گمرك ايران مستثني است.
2ـ لوازم و اشياء مزبور به تشخيص گمرك با وضع و شؤون اجتماعي آنان متناسب بوده و جنبه تجاري نداشته باشد.
3ـ در پنج سال گذشته، از چنين معافيتي استفاده نكرده باشند.
تبصره1ـ كارمندان دولت كه براي انجام مأموريت يكساله يا بيشتر به خارج از كشور اعزام مي‌شـوند در صورتي كه قـبل از پايان مـأموريت و توقف يـكساله از خارج احضار شوند همچنين ايرانياني كه به تشخيص وزارت امور خارجه به ناحق از كشور محل سكونت اخراج مي‌شوند مشمول شرط مدت يك‌سال توقف مذكور در اين بند نيستند.
تبصره2ـ منظور از لوازم خانه اشيائي است كه به‌طور عرفي مورد استفاده شخص و يا خانواده صاحب آن اشياء هنگام اقامت در يك محل قرار مي‌گيرد.
تبصره3ـ اشخاصي كه با رعايت مقررات مربوطه از مناطق آزاد به سرزمين اصلي وارد مي‌گردند نيز مشمول تسهيلات اين بند مي‌شوند.
خ ـ آلات و ابزاردستي اعم از برقي و غير‌برقي مربوط به‌كار يا حرفه ايرانيان شاغل در خارج و خارجياني كه به ايران مي‌آيند مشروط بر اين‌كه:
1ـ اشتغال آن افراد به حرفه و پيشه و كار مورد ادعاء به تصديق مقامات كنسولي ايران در كشور محل اقامت قبلي آنان برسد. در نقاط فاقد مقامات كنسولي ايران ارائه گواهي مقامات محلي كفايت مي‌كند.
2ـ از يك ماه قبل از ورود تا نه ماه بعد از ورود آنان به قلمرو گمركي برسد.
دـ لوازم شخصي، لوازم خانه و آلات و ابزار كار دستي ايرانيان مقيم خارج كه فوت مي‌شوند، با ارائه صورتمجلس ماترك كه حداكثر ظرف يك‌سال بعد از فوت، توسط مأموران كنسولي دولت جمهوري اسلامي ايران تنظيم گردد و حداكثر تا يكسال بعد از صدور گواهي انحصار وراثت وارد كشور شود.
تبصره ـ مقامات محلي به‌ تشخيص وزارت امور خارجه در مواردي كه مأموران كنسولي دولت جمهوري اسلامي ايران در كشور محل اقامت نباشند، صلاحيت تنظيم صورتمجلس مذكور را دارند.
ذـ دارو و لوازم طبي و بيمارستاني مورد احتياج درماني و بهداشتي مؤسسات خيريه و عام‌المنفعه با گواهي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
تبصره ـفهرست اين مؤسسات با تأييد وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکي با پيشنهاد وزير امور اقتصادي و دارايي به‌تصويب هيأت وزيران مي‌رسد.
رـ وسائط نقليه از جمله آمبولانس، خودروهاي فرماندهي امداد و نجات، خودروهاي ويژه امداد و نجات به‌استثناء سواري، دارو، لوازم پزشكي طبي و بيمارستاني، بالگرد و قايق امدادي، موادغذايي، پوشاك، پتو، چادر، خانه‌هاي پيش‌ساخته يا ساير كالاهاي امداد و نجات مورد نياز كه به‌منظور كمك به آسيب‌ديدگان از بلاياي طبيعي يا حوادث غيرمترقبه يا ساير وظايف و مأموريتهاي تصريح شده در اساسنامه هلال احمر جمهوري اسلامي ايران كه به‌نام هلال احمر جمهوري اسلامي ايران وارد مي‌شود با تشخيص وزارت امور اقتصادي و دارايي
تبصره ـ تشريفات گمركي و ترخيص كالاها و اقلام وارداتي و اهدائي به هنگام وقوع بحرانها و سوانح و حوادث غيرمترقبه ملي و منطقه‌اي در كمترين زمان ممكن به‌عمل مي‌آيد.
زـ اشياء باستاني مربوط به ميراث فرهنگ و تمدن ايران، اعم از اينكه از قبل به خارج از كشور برده شده يا در خارج از كشور به‌دست آمده باشد با تشخيص و تأييد سازمان ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي
ژـ ورود اشياء هنري و فرهنگي به‌منظور تشكيل بايگاني موزه‌ها و نمايشگاههاي فرهنگي و هنري، كتابخانه‌ها و مبادلات فرهنگي و هنري و تعمير و مرمت آثار باستاني توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، سازمان اسناد و کتابخانه ملي ايران و سازمان ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي حسب مورد
س ـ اشياء عتيقه مربوط به ميراث فرهنگ و تمدن ساير كشورها كه براي ايجاد يا تكميل موزه‌هاي عمومي وارد كشور مي‌شود به تشخيص و تأييد سازمان ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي
ش ـ كالاهاي صادراتي كه به هر علت عيناً بازگشت داده شود با رعايت مقررات ماده(65) اين قانون
تبصره ـ منظور از كلمة عيناً در اين قانون آن است كه روي كالاي صادراتي بازگشت شده به كشور، در خارج عملي انجام و يا از آن استفاده نشده باشد.
ص ـ سوخـت و روغن مصرفي وسايل نقليه به ميزان متعارف در ورود و خروج از كشور
ض ـ نمونه‌هاي تجاري بي‌بها كه به تشخيص گمرك ذاتاً قيمتي نداشته و در عرف قابل خريد و فروش نباشد، با رعايت كنوانسيون مربوطه
تبصره ـ درمورد نمونه‌هاي داراي بهاي ذاتي صاحب كالا مي‌تواند با حضور مأموران گمرك آنرا غير‌قابل فروش ساخته و ترخيص نمايد.
ط ـ مدالها، نشانها و تنديسهاي اعطائي از طرف دولتها و مؤسسات خارجي بين‌المللي به‌طور رسمي به اتباع ايران
ظ ـ هواپيماهاي باري و مسافري
ع ـ كالانما (كاتولوگ)، دفترك (بروشور)، تقويم، لوحهاي فشرده تبليغاتي، كتابچه حاوي مشخصات فني و تجاري كالا، اسناد مربوط به حمل كالا، نقشه‌هاي فني فاقد جنبه تجاري
غ ـ واردات ماشين‌آلات خط توليد به تشخيص وزارت صنايع و معادن توسط واحدهاي توليدي، صنعتي و معدني مجاز
تبصره1ـكالاهاي موضوع اين ماده مشمول محدوديتها و ممنوعيتها به ‌استثناء محدوديتها و ممنوعيتهاي شرعي و قانوني با رعايت مقررات فصل دوم از بخش نهم اين قانون با عنوان «ممنوعيتها» نمي‌شود.
تبصره2ـ معافيتهاي موضوع بندهاي (چ) تا (د) اين ماده شامل وسايل نقليه نيست.
ماده120ـ كالاهاي موضوع بندهاي(ب)، (ث)، (ذ)، (ر) و (ژ) ماده(119) اين قانون و كالاهايي كه به‌موجب قوانين خاص يا تصويب‌نامه‌هاي هيأت وزيران با معافيت از حقوق ورودي ترخيص مي‌شوند اگر قبل از انقضاء ده‌سال از تاريخ ترخيص آن به‌شخص ديگري كه حق استفاده از معافيت با همان شرايط را ندارد به هر عنوان اعم از قطعي يا وكالتي واگذار شود بايد وجوه متعلقه را با كسر مبلغي كه به تناسب فرسودگي و استهلاك در نظر گرفته مي‌شود، پرداخت كند.
مواردي كه طبق مقررات مربوط براي واگذاري نحوه ديگري مقرر شده باشد، مستثني است.
تبصره ـ واگذاري كالاي موضوع اين ماده قبل از پنج‌سال از تاريخ ترخيص مستلزم اخذ مجوزهاي ورود است.
ماده121ـ حقوق ورودي قطعات و لوازم و موادي كه براي مصرف در ساخت يا مونتاژ يا بسته‌بندي اشياء يا مواد يا دستگاهها وارد مي‌گردد در موارديكه مشمول رديفي از جدول تعرفه شود كه مجموعاً مأخذ حقوق ورودي آن بيشتر از جمع مأخذ حقوق ورودي شي‌ء يا ماده يا دستگاه آماده باشد به تشخيص ونظارت وزارت صنعت، معدن و تجارت به مأخذ حقوق ورودي شي‌ء يا ماده يا دستگاه آماده مربوط وصول مي‌شود.‌شود.
فصل دوم ـ ممنوعيتها
مبحث اول ـ ممنوعيتها در ورود قطعي
ماده 122ـ ورود قطعي كالاهاي مشروحه زير ممنوع است:
الف ـ كالاهاي ممنوعه براساس شرع مقدس اسلام و به‌موجب قانون
ب ـ كالاهاي ممنوع‌شده به‌ موجب جدول تعرفه گمركي يا تصويب‌‌نامه‌هاي متكي به قانون
پ ـ اسلحه از هر قبيل، باروت، چاشني، فشنگ، گلوله و ساير مهمات جنگي، ديناميت و مواد محترقه و منفجره مگر با اعلام و موافقت وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح
ت ـ مواد مخدر و روانگردان از هر قبيل و پيش‌سازهاي آنهامگر با موافقت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در هر مورد
ث ـ دستگاههاي فرستنده از هر نوع و قطعات متعلق به آنها مگر با موافقت وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات در هر مورد
ج ـ دستگاه مخصوص عكاسي و فيلمبرداري هوايي مگر با موافقت وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح
چ ـ سامانه(سيستم‌)هاي استراق سمع، فرستنده‌ها و ضبط‌کننده‌هاي کوچک اعم از ريزدوربينها و ريزميکروفونها با قابليت جاسوسي و فرستنده‌هاي خاص و پوششي با سرعت بالا، انواع کالا يا سامانه(سيستم)‌هاي با قابليت کنترل و شنود ارتباطات با سيم و بي‌سيم (مونيتورينگ) و سامانه(سيستم‌)‌هاي رمزکننده که در راستاي اهداف جاسوسي کاربرد دارند مگر با موافقت وزارت اطلاعات در هر مورد
تبصره1ـ ورود کالاهاي الکترونيکي و مخابراتي با کاربرد تجاري و مدل خاص که مورد سوءاستفاده جاسوسي قرار مي‌گيرند و همچنين کالاها و مواد دارويي، غذايي، معدني، سموم و مواد آلي که به‌عنوان کالاي دومنظوره مورد سوءاستفاده بيوتروريزم قرار مي‌گيرند براساس اعلام وزارت اطلاعات حسب مورد ممنوع مي‌گردد.
تبصره2ـ فهرست و مشخصات کالاهاي موضوع اين بند و تبصره(1) توسط وزارت اطلاعات تعيين و به گمرک ايران اعلام مي‌گردد.
ح ـ حاملين صوت وتصويرضبط شده خلاف نظم عمومي يا شؤون ملي يا عفت عمومي و يا مذهب رسمي كشور به تشخيص وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي
خ ـ كتاب، روزنامه، ‌مجله، صور، علامت و هر نوع نوشته مخالف نظم عمومي يا شؤون ملي يا عفت عمومي و يا مذهب رسمي كشور به تشخيص وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي
دـ كالاهاي داراي عبارت يا علامتي مخالف نظم عمومي يا شؤون ملي يا عفت عمومي و يا مذهب رسمي كشور روي خود آنها يا روي لفاف آنها و يا در اسناد مربوط به آنها
ذـ اسكناس‌هاي خارجي از جريان قانوني خارج شده، اسكناس، تمبر و برچسب (باندرول) تقلبي و بليط بخت آزمايي (لاتاري)
رـ كالاهاي داراي نشاني يا نام يا علامت يا مشخصات ديگري بر روي خود كالا يا روي لفاف آنها به‌منظور فراهم كردن موجبات اغفال خريدار و مصرف‌كننده نسبت به سازنده يا محل ساخت يا خواص يا مشخصات اصلي آن كالا
تبصره ـ كالايي كه با نظارت و تأييد گمرك موجبات اغفال در آنها محو گردد، از شمول بند فوق مستثني است.
زـ كالاهاي ممنوع‌الورود به‌موجب قوانين خاص
مبحث دوم ـ ممنوعيتها در ورود موقت و عبور داخلي
ماده123ـ در ورود موقت و عبور داخلي، محدوديتهاي ذيل قابل اعمال است:
الف ـ ورود موقت و عبور داخلي کالاهايي که به موجب قانون ممنوع گرديده است، امکانپذير نيست.
ب ـ ورود موقت و عبور داخلي كالاهاي موضوع بندهاي (پ) تا (ج) ماده (122) اين قانون منوط به موافقت وزارتخانه‌هاي مربوطه است.
پ ـ ورود موقت كالاهاي موضوع بندهاي (چ) و (ح) ماده (122) اين قانون ممنوع است وليکن عبور داخلي اين كالاها منوط به موافقت وزارتخانه‌هاي مربوطه است.
ت ـ ورود موقت و عبور داخلي کالاهاي مجاز مشروط، با موافقت گمرک ايران امکانپذير است.
مبحث سوم ـ ممنوعيتها در عبور خارجي
ماده124ـ فهرست كالاهاي ممنوعه براي عبور خارجي وعمل انتقال(ترانشيپمنت) توسط شوراي امنيت كشور تهيه مي‌شود و به‌تصويب هيأت وزيران مي‌رسد.
ماده125ـ دولت مي‌تواند با صدور تصويب‌نامه، عبور خارجي، ورود موقت، عمل انتقال يا كران‌بري(كابوتاژ) هر كالايي را به اقتضاء مصالح اقتصادي يا امنيت عمومي يا بهداشتي منع يا مقيد به شرايطي كند.
مبحث چهارم ـ ممنوعيتها در صادرات
ماده 126ـ كالاهاي زير قابليت صدور قطعي ندارد:
الف ـ كالاهاي ممنوع‌الصدور براساس شرع مقدس اسلام ويا به‌موجب قانون
ب ـ اشياء عتيقه يا ميراث فرهنگي به تشخيص سازمان ميراث فرهنگي، گردشگردي و صنايع دستي
پ ـ اقلام دامي يا نباتي و گونه‌هاي جانوري براي حفظ ذخاير ژنتيك يا حفاظت محيط زيست طبق فهرست اعلامي ازسوي سازمان‌هاي مربوطه
ت ـ ساير كالاهاي ممنوع‌الصدور به‌موجب قوانين خاص
ماده127ـ ورود و ترخيص كالاها تحت هر يك از رويه‌هاي گمركي كه بنا به ملاحظات بهداشتي، قرنطينه‌اي، ايمني و زيست‌ محيطي و نظاير آن براساس قانون مستلزم اعلام‌نظرسازمان‌هاي مربوطه باشد، موكول به اخذ گواهي از اين سازمانها است.
بخش دهم ـ کارگزار گمرکي
ماده 128ـ کارگزار گمرکي درگمرك به شخصي اطلاق مي‌شود كه تشريفات گمركي كالاي متعلق به اشخاص ديگر را به وكالت از طرف آنان انجام دهد. حدود اختيارات وكيل بايد به‌تفكيك در وكالت‌نامه رسمي كه توسط موکل در فرم نمونه ارائه شده توسط گمرك ايران تنظيم مي‌شود، ‌مشخص گردد.
کارگزار گمرکي بايد پروانه مخصوص از گمرك ايران تحصيل نمايد كه اين پروانه براي ترخيص كالا از كليه گمركهاي كشور معتبر است.
تبصره ـشرايط و دستورالعمل انتخاب، نحوه فعاليت و ساير امور مرتبط با اين ماده در حدود مقررات اين قانون در آيين‌نامه اجرائي تعيين مي‌شود.
ماده129ـدر مواردي كه كارگزار گمركي يا كارمند ترخيص مربوطه به هنگام انجام تشريفات گمركي به عمد اظهارنامه‌اي خلاف واقع كه متضمن زيان مالي دولت باشد تنظيم نمايد، تخلف او به پيشنهاد گمرك ايران در كميسيون رسيدگي به تخلفات كه مركب از اشخاص ذيل است، رسيدگي مي‌شود:
الف ـ نماينده وزارت صنعت، معدن و تجارت
ب ـ نماينده اتحاديه كارگزاران گمركي با معرفي اتاق بازرگاني و صنايع و معادن ايران (در صورت نبود اتحاديه، نماينده اتاق) و حسب مورد نماينده اتاق تعاون ايران در پرونده‌هاي مربوط به بخش تعاون
پ ـ نماينده گمرك ايران (سرپرست كميسيون)
اين كميسيون با دعوت از كارگزار گمركي مربوطه به موضوع رسيدگي مي‌كند و درصورت اثبات عمدي بودن تخلف، پروانه كارگزار گمركي يا كارت وي را متناسب با ميزان و تعداد تخلف، تعليق يا به‌طور دائم باطل و مراتب را به‌طور كتبي به وي و گمركها اعلام مي‌نمايد. چنانچه كارگزار گمركي يا كارمند ترخيص در ارتكاب عمل قاچاق گمركي دخالت داشته باشد، علاوه بر اجراي مقررات بالا، مشمول مجازات مقرر در قوانين قاچاق مي‌شود. اگر عمل خلاف وي مستلزم مجازاتهاي ديگر باشد وفق مقررات مربوطه عمل مي‌گردد.
كميسيون و دبيرخانه آن در گمرك ايران تشكيل مي‌شود.
تبصره1ـ تعليق يا ابطال پروانه مانع انجام تشريفات گمركي اظهارنامه‌هايي كه قبل از آن تسليم شده نيست.
تبصره2ـ هرگاه كارگزار گمركي متخلف، از اشخاص حقوقي باشد مقررات اين ماده، هم شامل شخص حقوقي مزبور و هم شامل كساني كه در آن شخصيت حقوقي حق امضاء دارند و اظهارنامة‌ خلاف را امضاء كرده‌اند و يا در آن اقدام خلاف، مداخله داشته‌اند مي‌شود و هرگاه كارگزار گمركي مزبور از اشخاص حقيقي باشد در مدت ممنوعيت نمي‌تواندبه عنوان شخصي كه داراي امضاء در يك شخصيت حقوقي كارگزار گمركي است در امور كارگزار گمركي گمرك فعاليت نمايد.
ماده130ـ شركتهاي حمل ‌و نقل كه به‌موجب سند حمل و در اجراي تعهدات خود وظايف ترخيص و تحويل كالا در مقصد به صاحب آن را نيز برعهده دارند براي انجام تشريفات ترخيص بايد داراي پروانه کارگزار گمرکي باشند و در اين موارد سند حمل به منزله وكالتنامه تلقي مي‌گردد،مشروط بر اينکه در اساسنامه شرکت به‌صراحت امکان اين فعاليت منظور شده باشد.
تبصره ـ انجام تشريفات گمركي كالاي عبور داخلي به‌صورت حمل يكسره، عبور خارجي و انتقالي توسط شركتهاي حمل ‌و نقل مربوطه نياز به‌كارت کارگزار گمرکي ندارد. در اين‌گونه موارد بارنامه به منزله وكالت‌نامه تلقي مي‌گردد.
ماده131ـ شركتهاي حمل سريع(اكسپرس كرير) كه مسؤوليت حمل و تحويل كالا را برعهده دارند، مي‌توانند فقط با ارائه بارنامه و فاكتور به گمرك اظهار و كالا را با رعايت ساير مقررات، ترخيص و تحويل صاحبان آنها نمايند.
تبصره ـفهرست و ميزان كالاهاي قابل‌ترخيص و نحوه و ضوابط فعاليت و مسؤوليتهاي شركتهاي مذكور در حدود مقررات اين قانون در آيين‌نامه اجرائي تعيين مي‌گردد.
ماده132ـ کارگزار گمرکي، شركتهاي حمل ‌و نقل و كليه اشخاص حقيقي و حقوقي مسؤول اعمال كاركنان و نمايندگان معرفي‌شده خود به گمرك مي‌باشند.
بخش يازدهم ـ بازبيني و اقدامات بعد از ترخيص
فصل اول ـ كليات
ماده133ـ گمركها موظفند كليه پته‌ها، اظهارنامه‌ها و ساير اسناد گمركي مربوط به ترخيص كالا را پس از امضاءپته يا پروانه، حداقل يك‌بار از نظر اجراي صحيح مقررات و اينكه وجوه گمركي متعلقه به‌طور صحيح و كامل طبق مقررات وصول شده است، قبل از شمول مرور زمان، مورد بازبيني قرار دهند.
ماده134ـ گمرك ايران مي‌تواند هر تعداد از اظهارنامه‌هاي گمركها را كه ضروري تشخيص دهد در مهلت قانوني بازبيني مجدد نمايد.
تبصره ـ گمركها موظفند براساس درخواست گمرک ايران قبل از انقضاء شش‌‌ماه مهلت قانوني، اظهارنامه‌ها و اوراق مورد نظر را براي بازبيني مجدد ارسال نمايند.
ماده 135ـ هر گاه بعد از ترخيص كالا از گمرك معلوم گردد وجوهي كه وصول آن برعهده گمرك است بيشتر يا كمتر از آنچه مقرر بوده دريافت گرديده يا اساساً دريافت نشده و يا اشتباهي دريافت گرديده است گمرك و صاحب كالا مي‌توانند ظرف شش‌ماه از تاريخ امضاء پروانه يا پته گمركي كالاي مورد بحث، كسر دريافتي و يا اضافه پرداختي را از يكديگر مطالبه و دريافت كنند.رد اضافه پرداختيها از محل درآمد جاري به‌عمل مي‌آيد.‌عمل مي‌آيد.
تبصره1ـ كسر دريافتي كمتر از يك ميليون (1.000.000)ريال در مورد هر اظهارنامه قابل مطالبه نيست.
تبصره2ـ چنانچه طبق قوانين خاص براي مطالبه وجوهي كه وصول آن برعهده گمرك اسـت مهلت مرور زمان قانوني ديگري تعيـين شود مورد، مـشمول مهلتهاي مربوطه مي‌گردد.
تبصره3ـ چنانچه پس از ترخيص كالا ظرف شش ماه از تاريخ امضاء پروانه يا پته گمركي، حكم معافيت به گمرك تسليم شود با رعايت مقررات، مبلغ پرداختي مربوطه قابل استرداد است.
ماده136ـطرف گمرك براي مطالبه كسر دريافتي و يا استرداد اضافه پرداختي، شخصي است كه پروانه يا پته گمركي به‌نام اوبه‌عنوان صاحب كالا صادر شده است.
فصل دوم ـ كسر دريافتي
ماده137ـ گمرك مكلف است مابه‌التفاوت و يا تمام وجوه كسر دريافتي را طي مطالبه‌نامه كتبي به صاحب كالا و در صورت عدم دسترسي، به وكيل يا نماينده صاحب كالا به نشاني مندرج در اظهارنامه ابلاغ و آنرا از صاحب كالا مطالبه و دريافت نمايد. ابلاغ مطالبه‌نامه به وكيل يا نماينده صاحب كالا ولو اينكه مورد وكالت يا نمايندگي محدود به ترخيص كالا باشد قاطع مرور زمان شش‌ماهه است.
تبصره1ـ روز امضاء پروانه يا پته و روز ابلاغ كسر دريافتي جزء مهلت شش‌ماهه محسوب نمي‌شود.
تبصره2ـ مطالبه‌نامه بايد مربوط به يك پروانه يا پته و مبلغ و مستند قانوني آن مشخص باشد.
ماده 138ـ اشخاصي كه كسر دريافتي از آنها مطالبه مي‌شود هرگاه نسبت به مبلغ مورد مطالبه اعتراض داشته باشند مي‌توانند ظرف سي روز از تاريخ ابلاغ مطالبه‌نامه دلايل اعتراض خود را به‌طور كتبي به گمرك اعلام دارند در اين‌صورت گمرك به اعتراض‌نامه رسيدگي مي‌كند و در مواردي كه اعتراض موجه شناخته شود از ادامه مطالبه خودداري مي‌نمايد وگرنه دليل رد اعتراض را به مؤدي ابلاغ مي‌كنند كه در آن صورت چنانچه صاحب كالا به اعتراض خود باقي باشد مي‌تواند ظرف ده روز از تاريخ ابلاغ بدون توديع سپرده، درخواست ارجاع پرونده به كميسيون رسيدگي به اختلافات گمركي را بنمايد. ارجاع پرونده بعد از مهلتهاي فوق حداكثر تا شش‌ماه امكانپذير است و مستلزم تأمين مبلغ مورد مطالبه مي‌باشد.
ماده 139ـ در صورت عدم پرداخت و عدم اعتراض در مهلتهاي تعيين شده در ماده (144) اين قانون و ساير مواردي که براساس اين قانون مطالبه قطعي مي‌شود، عمليات اجرائي وصول مطالبات شروع مي‌گردد.‌گردد.
ماده 140ـ از تاريخ قطعي بودن مطالبه علاوه‌بر مابه‌التفاوت، به‌ازاء هر ماه نسبت به مدت تأخير معادل نيم درصد(5/0%) مبلغ كسر دريافتي جريمه ديركرد احتساب و دريافت مي‌شود.
فصل سوم ـ اضافه پرداختي
ماده 141ـ به درخواستهاي رد اضافه پرداختي كه بعد از خروج كالا از گمرك ادعاء مي‌شود وقتي ترتيب اثر داده مي‌شود كه داراي شرايط زير باشد:
الف ـ هر درخواست رد اضافه پرداختي بايد فقط مربوط به يك پروانه يا پته گمركي باشد و مبلغ و علت تقاضاي استرداد در آن قيد شود.
ب ـ ارائه اصل پروانه يا پته گمركي براي رد اضافه پرداختي الزامي است، مگر اينكه ثابت شود كه اصل سند از بين رفته است كه در چنين موردي بايد تقاضا‌كننده تعهدي بسپارد كه در صورت كشف خلاف از عهده مسؤوليت آن برآيد.
پ ـ ملاك تشخيص تاريخ تسليم درخواست رد اضافه پرداختي، تاريخ ثبت آن در گمرك محل ترخيص و يا گمرك ايران است.
ت ـ روز صدور پروانه و روز ثبت تقاضاي رد اضافه پرداختي در گمرك جزء مهلت شش‌ماهه مزبور محسوب نمي‌شود.
ماده142ـ مبلغ اضافه پرداختي بايد به صاحب کالا يا وكيل قانوني او كه حق دريافت وجه را دارد از زمان قطعيت، ظرف يک ماه مسترد شود. در صورت تأخير پرداخت، گمرک از محل جريمه وصولي ماده (140) به ازاء هر ماه نيم درصد (5/0%) مبلغ اضافه‌پرداختي را به‌عنوان جريمه به صاحب كالا پرداخت مي‌نمايد.
تبصره ـ گمرك موظف است پس از رد اضافه پرداختي، مراتب را با ذكر مبلغ در متن اصل پروانه يا پته گمركي و اظهارنامه درج نمايد مگر اينكه ثابت شود اصل سند از بين رفته كه در چنين موردي بايد تقاضا‌كننده با ارائه تعهدنامه رسمي در صورت كشف خلاف، تمام مسؤوليتهاي آن را برعهده گيرد.
فصل چهارم ـ حسابرسي بعد از ترخيص
ماده143ـ گمرك ايران مکلف است به ‌منظور حصول اطمينان از رعايت مقررات گمركي ظرف سه سال از تاريخ صدور سندي كه به‌موجب آن كالا از گمرك ترخيص شده، در صورت كشف اسناد خلاف واقع که مشمول قاچاق نشود درباره ترخيص كالايي كه متضمن زيان مالي دولت است و يا امتيازات غيرموجهي براي صاحب كالا ايجاد نموده باشد به تأييد و تشخيص گمرك ايران جريمه‌اي از سي درصد (30%) تا سه برابر ارزش كالاي موضوع سند مذكور تعيين و دريافت نمايد. دريافت اين جريمه مانع از تعقيبي كه حسب مورد طبق مواد مربوط به قانون مجازات اسلامي به‌عمل مي‌آيد نيست.
تبصره1ـ در مورد وجوهي كه من غير‌حق با تقلب و تزوير مسترد مي‌گردد علاوه‌بر وصول اصل مبلغ استردادي جريمه‌اي معادل صد درصد (100%) آن نيز دريافت مي‌شود.
تبصره2ـ صاحبان كالا، شركتهاي حمل ‌و نقل و کارگزاران گمرکي و ساير اشخاص ذي‌ربط مكلفند حسب مورد اسناد و مدارك موجود مورد درخواست گمرك در ارتباط با موضوع مورد رسيدگي را ارائه نمايند.
بخش دوازدهم ـ مراجع رسيدگي به اختلافات گمركي
ماده144ـ مرجع رسيدگي به اختلافات گمركي در تشخيص تعرفه، ارزش كالا، جريمه‌هابه‌غيراز موارد قاچاق گمركي، قوه قهريه (فورس ماژور) و مقررات گمركي، كميسيون رسيدگي به اختلافات گمركي است. اين كميسيون مركب از اشخاص ذيل است:
الف ـ چهار نفر عضو اصلي از كارمندان گمرك ايران
ب ـ دو نفر عضو اصلي از كارمندان وزارت صنعت، معدن و تجارت
پ ـ يك نفر عضو اصلي از كارمندان وزارت امور اقتصادي و دارايي
ت ـ يك نفرعضواصلي به‌عنوان نماينده اتاق بازرگاني و صنايع و معادن ايران
ث ـ يك نفر عضو اصلي به‌عنوان نماينده اتاق تعاون
تبصره1ـ اعضاء كميسيون، از ميان افراد مطلع به امور گمركي توسط دستگاههاي مزبور انتخاب مي‌شوند.
تبصره2ـ اعضاء كميسيون هم طراز مديركل تلقي مي‌شوند و بايد حداقل داراي پانزده سال سابقه كاري مرتبط باشند و توسط رئيس گمرك ايران، وزراء مربوطه و رؤساء اتاقهاي مذكور انتخاب شوند.
تبصره3ـ به ‌همراه هريك از اعضاء اصلي يك نفر نيز به ‌عنوان عضو علي‌البدل معرفي مي‌شود.
تبصره4ـ رأي كمـيسيون رسـيدگي به اختـلافات گمـركـي لازم‌الاجراء اسـت مگر در مواردي كه مبلغ مابه‌التفاوت بين نظر گمرك و مورد قبول مؤدي و يا ارزش گمركي كالايي كه اختلاف درخصوص شرايط ورود و صدور آن است، بيش از پنجاه ميليون (50.000.000) ريال باشد كه در اين‌صورت مؤدي مي‌تواند ظرف بيست روز از تاريخ ابلاغ رأي تقاضاي ارجاع امر به كميسيون تجديدنظر را بنمايد.
تبصره5 ـ اختلافات اشخاص با گمركها به درخواست مؤدي ابتدا در واحدهاي ستادي گمرك ايران مورد اظهارنظر قرار مي‌گيرد و درصورتي كه مؤدي به اعتراض خود باقي باشد پرونده از طرف رئيس كل گمرك ايران و يا شخصي كه به حكم وي به‌طور كتبي تعيين مي‌گردد به كميسيون رسيدگي به اختلافات گمركي احاله مي‌شود. براي طرح اختلاف در كمـيسيون مذكور صاحب كالا بايد معادل نيم‌درصد (5/0%) مبلغ مورد اختلاف را به‌عنوان حق رسيدگي به‌صورت سپرده پرداخت نمايد.
درصورتيكه رأي صادره به‌وسيله كميسيون رسيدگي به اختلافات گمركي در تأييد نظريه گمرك باشد مبلغ مذكوربه درآمد قطعي منظور مي‌گردد لكن درصورتيكه رأي به نفع صاحب كالاباشد يا اينكه با درخواست صاحب كالا اختلاف به كميسيون تجديدنظر احاله شود و رأي كميسيون فوق به نفع صاحب كالا باشد، مبلغ سپرده مسترد مي‌گردد.
اختلافات مربوط به قاچاق گمركي در مراجع صالحه رسيدگي مي‌شود.
تبصره6 ـكميسيون در مورد استعلام تعرفه و اظهارنظر در مورد طرح‌ها و گزارش‌هايي كه از طرف رئيس كل گمرك ارجاع مي‌شود نظر مشورتي مي‌دهد. در مواردي كه در اجراي ماده(43) اين‌قانون تعيين ‌تعرفه شود براي‌گمرك لازم‌الاجراء است.
تبصره7ـ درموارديكه در حين رسيدگي به پرونده‌ها،كميسيون با مواردي غير‌از موضوع اختلاف مواجه گردد،مراتب به رئيس كل گمرك ايران منعكس مي‌شود.
تبصره8 ـ جلسات كميسيون رسيدگي به اختلافات گمركي حداقل با حضور شش نفر از اعضاء رسميت مي‌يابد و مصوبات آن با رأي اكثريت كل اعضاء (حداقلپنجنفر)معتبر است.
تبصره9ـ دلايل، توجيهات و مستندات رأي بايد در متن آن تصريح گرديده و نظرات اقليت در آن ذكر گردد.
ماده145ـ از بين اعضاء اصلي كميسيون رسيدگي به اختلافات يك نفر رئيس و يك نفر نايب‌رئيس در اولين جلسه كميسيون با رأي مخفي انتخاب و با حكم رئيس کل گمرک منصوب مي‌شوند.
ماده 146ـ كميسيون تجديد نظر اختلافات گمركي مركب از اشخاص ذيل است:
الف ـ يك نفر از كارمندان وزارت امور اقتصادي و دارايي به انتخاب وزير (رئيس)
ب ـيك نفر ازمعاونين گمرك ايران به انتخاب رئيس كل گمرك ايران (نايب‌رئيس)
پ ـ يك نفر از كارمندان وزارت صنعت، معدن و تجارت به انتخاب وزير
ت ـ يك نفر از قضات به انتخاب رئيس قوه قضائيه
ث ـ يك نفر از اعضاء هيأت رئيسه اتاق بازرگاني و صنايع و معادن ايران با معرفي رئيس اتاق يا يك نفر از اعضاء هيأت‌رئيسه اتاق تعاون به انتخاب رئيس اتاق در مورد پرونده تعاونيها
تبصره1ـ به‌‌همراه هر يك از اعضاء اصلي يك نفر نيز به ‌عنوان علي‌البدل معرفي مي‌شود. اعضاء كميسيون بايد حداقل داراي بيست سال سابقه كاري مرتبط باشند.
تبصره2ـ براي طرح اختلاف در كميسيون تجديدنظر صاحب كالا بايد معادل يـك‌درصد (1%) مبـلغ مورد اختـلاف را به‌ عنوان حق رسيدگي به‌ صـورت سـپرده پرداخت نمايد. در صورتي كه رأي صادره به‌ وسيله كميسيون مذكور در تأييد نظريه گمرك باشد مبلغ مذكور به درآمد قطعي منظور مي‌شود لكن درصورتي كه رأي كميسيون فوق به نفع صاحب كالا باشد مبلغ سپرده مسترد مي‌گردد.
تبصره3ـ كساني كه به عنوان عضو كميسيون رسيدگي به اختلافات گمركي، در مورد پرونده‌اي رأي داده باشند حق شركت در كميسيون تجديدنظر و رأي دادن درباره همان پرونده را ندارند.
تبصره4ـ آراء صادره به وسيله كميسيون تجديدنظر قطعي و لازم‌الاجراء است و فقط تا مدت سي روز از تاريخ ابلاغ رأي از نظر شكلي قابل شكايت در ديوان عدالت اداري مي‌باشد.
ماده147ـ اعـضاء كميسيونها به ‌موجب احكام رسمي اداري براي مدت دو سال انتخاب مي‌شوند و به‌ جز در صورت بازنشستگي، استعفاء، حجر، محكوميت اداري يا كيفري، انتقال به سازمانهاي ديگر و غيبت غير‌موجه بيش از سه جلسه متوالي، در مدت مذكور قابل تغيير نمي‌باشند.
تبصره ـ عضويت در كميسيونها فقط براي يك دوره دوساله ديگر قابل تمديد است.
ماده148ـ درمواردي كه تعداد پرونده‌هاي ارجاعي به كميسيون ايجاب نمايد، رئيس كل گمرك ايران مي‌تواند از وزيران و مراجع مذكور در مواد(144) و (146) تقاضا نمايد كه اعضاء بيشتري را براي تشكيل كميسيونهاي جديد رسيدگي به اختلافات گمركي و تجديدنظر براي مدت معين معرفي نمايند. در اين ‌صورت ساير دستگاهها نيز مكلفند نسبـت به معرفي اعضاء مورد درخواست با رعايت شرايط مقرر در اين قانون اقدام نمايند.
ماده149ـ آراء كميسيونها در مورد پرونده‌هاي مشابه قابل تعميم نيست ولي واحدهايستادي گمرك ايران مي‌توانند به آخرين آراء قطعي كميسيونها كه آراء كميسيون رسيدگي به اختلافات گمركي و تجديد نظر منطبق بر هم باشد در موارد مشابه و وحدت موضوع، مشروط بر آنكه اين‌گونه آراء مورد پذيرش صاحب كالا نيز قرارگيرد استناد نمايند.
بخش سيزدهم ـ ساير مقررات
ماده150ـ هرگاه ضمن موافقتنامه‌هاي بازرگاني دولت با سايركشورها براي كالاي معيني حقوق ورودي به مأخذي غير‌از آنچه كه درجدول تعرفه مقرر است معين شود مادامي كه موافقتنامه‌هاي مزبور به ‌قوت خود باقي است حقوق ورودي آن كالا مطابق مأخذ تعيين شده درموافقتنامه‌ها و با رعايت شرايط مقرر در آنها دريافت مي‌گردد مـگر اينكه درجدول تعـرفه، حقوق ورودي كمتري به آن تعلق گيرد يا بخشوده شود.
ماده151ـ ترجيحات تعرفه‌اي يا تجاري درخصوص محصولات بامبدأ كشور ذي‌نفع طرف قرارداد وقتي اعمال مي‌شود كه كالا به‌طور مستقيم از آن كشور حمل شود.
تبصره ـمنظور از حمل مستقيم عبارت است از:
الف ـمحصولاتي كه بدون عبور از سرزمين كشور ديگر حمل شود.
ب ـ محصولاتي كه از كشورهاي ديگر عبور خارجي شود، مشروط براينكه اين عبور خارجي به‌دلايلي از قبيل شرايط جغرافيايي يا ساير الزامات حمل ‌و نقل قابل توجيه باشد وكالا زير نظر كشورهاي عبوري وبدون انجام هيچ‌گونه عملياتي عبور نمايد.
ماده152ـ در تمام موارد مربوط به اين قانون اقامتگاه صاحب كالا يا نماينده قانوني او همان است كه در اظهارنامه گمركي يا تقـاضانامه قيـد شده است. درصورتي كه تغييري در محل اقامت داده شود بايد فوري محل جديد را با مشخصات كامل اطلاع دهـد و تا زماني كه به اين ترتيب اطلاع نداده‌اند كليه اخطاريه‌ها و دعوتنامه‌ها و احكام كميسيونها و اجرائيه‌هاي مربوطه به همان محل تعيين شده در اظهارنامه يا برگ تقاضـا ابلاغ مي‌شود. درصورتي كه آدرس ارائه شده غير‌واقعي باشد و مؤدي در آن محل شناخته نشود گزارش كتبي مأمور ابلاغ در ذيل ابلاغيه به منزله ابلاغ قانوني تلقي مي‌گردد.
تبصره ـساير تشريفات ابلاغ مندرج در اين ماده تابع مقررات ابلاغ قانوني آيين دادرسي مدني است.
ماده153ـ صدور المثني، رونوشت يا تصوير گواهي شده از اسناد وصول وترخيص به‌طور مطلق ممنوع است لكن صاحب سند مي‌تواند از گمرك درخواست كند، گواهينامه حاكي از مدلول سند به او تسليم شود.
ماده154ـ مراجع تحويل‌گيرنده دولتي كالا مي‌توانند امور تحويل و تحول كالا از قبيل باربري و انبارداري و يا اماكن غير‌گمركي خود را با رعايت مقررات اين قانون براي ايجاد انبار‌هاي اختـصاصي يا سردخانه‌هاي عمومي به بخش غيردولتي مطابق فهرست تأييد صلاحيت‌شده از سوي گمرك ايران واگذار نمايند. تحويل‌گيرنده مكلف است براساس وظايف و مسؤوليتهاي مذكور در اين قانون عمل نمايد. محول نمودن وظايف انبارداري و واگذاري اماكني براي نگهداري كالاي گمرك نشده موكول به هماهنگي قبلي با گمرك ايران است.
ماده155ـ در مـواردي كه دولت جمهوري اسلامي ايران طبق قانون، عضويت در کنوانـسيونها و قراردادهاي بين‌المللي مربوط به گمـرك را پذيرفتـه و لازم‌الاجراء شناخته است، روشها و دستورالعملهاي اجرائي اين قراردادهااز طرف گمرك ايران تهيه مي‌شود و به تصويب هيأت وزيران مي‌رسد.
ماده156ـ جريمه‌ها و ساير حدنصابهاي ريالي تعيين شده در اين قانون هر سه ساليك‌بار براساس شاخص قيمتها كه توسط بانك مركزي جمهوري‌ اسلامي ايران اعلام مي‌شود به پيشنهاد وزارت امور اقتصادي و دارايي و تصويب هيأت وزيران تغيير مي‌يابد.
ماده157ـ اشخاصي كه كالايي اعم از داخلي و خارجي را از آبهاي سرزميني مرزي گرفته و يا بيرون بياورند بايد آن را به نزديكترين گمرك تحويل نمايند و گمرك مكلف است فوراً صورتمجلس حاكي از مشخصات و خصوصيات كالا را تنظيم و به امضاء يابنده برساند.
گمرك مكلف است پس از ثبت در دفتر انبار و صدور قبض انبار بلافاصله مراتب را در يك روزنامه كثيرالانتشار اعلام و تصريح نمايد كه اگر كسي خود را مالك كالاي مزبور مي‌داند مي‌تواند از تاريخ انتشار آگهي تا مدت يك ‌سال با ارائه اسناد به گمرك براي پرداخت حقوق ورودي كالاي خارجي و ترخيص كالا و پرداخت هزينه‌هاي بيرون آوردن از آب و نظاير آن مراجعه نمايد.
در صورتي‌كه تا پـايان مدت مزبور كسي به گمرك مراجعه ننمايد کالاي مزبور به عنوان مجهول‌المالك تلقي مي‌شود و پس از فروش توسط نهاد مأذون از سوي ولي‌فقيه هزينه‌هاي مربوطه از محل حاصل فروش قابل پرداخت است.
تبصره1ـ درمورد شناورهاي غرق شده يا صدمه ديده و بقاياي آنها كه توسط سازمان بنادر و دريانوردي، نقـل‌ و ‌انتقـال مي‌يابد با رعايت ماده (37) قانون دريايي ايران مصوب 29/6/1343 اقدام مي‌شود.
تبصره2ـ كالاهاي سريع‌الفساد و كالاهايي كه نگهداري آنها ايجاد هزينه اضافي يا خطر نمايد، طبق مقررات مربوط، به فروش مي‌رسد و وجوه حاصل از فروش آن تا تعيين تكليف نهائي به عنوان سپرده نگهداري مي‌شود.
ماده158ـ به‌استثناء موارد مصرحه در اين قانون نحوه ورود و صدور كالا، تحويل و تحول، نگهداري، محدوديتها و ممنوعيتها در مناطق آزاد و مناطق ويژه اقتصادي، حسب مورد تابع قوانين مربوطه است.
ماده159ـمبادله كالا در تجارت مرزي از قبيل مرزنشيني، پيله‌وري، بازارچه‌هايمرزي با رعايت قوانين مربوطه، از نظر كنترلها و تشريفات گمركي تابع مقررات اين قانون است.
ماده160ـ دو درصد (2%) از حقوق ورودي در حساب مخصوصي نزد خزانه به نام گمرك جمهوري اسلامي ايران واريز مي‌شود و معادل آن از محل اعتبار اختصاصي كه در قوانيـن بودجه سنواتي منظور مي‌گردد در اختيار سازمان مزبور قرار مي‌گيرد. گمرك جمهوري اسلامي ايران هفتاد درصد (70%) اعتبار موضوع اين ماده را براي تجهيز گمركها و ابنيه و ساختمانهاي گمرك و خانه‌هاي سازماني با اولويت گمركهاي مرزي هزينه مي‌نمايد و عملكرد اين ماده را هر شش‌ماه يك‌بار به كميسيون اقتصادي مجلس شوراي اسلامي گزارش مي‌نمايد.‌گردد در اختيار سازمان مزبور قرار مي‌گيرد. گمرك جمهوري اسلامي ايران هفتاد درصد (70%) اعتبار موضوع اين ماده را براي تجهيز گمركها و ابنيه و ساختمانهاي گمرك و خانه‌هاي سازماني با اولويت گمركهاي مرزي هزينه مي‌نمايد و عملكرد اين ماده را هر شش‌ماه يك‌بار به كميسيون اقتصادي مجلس شوراي اسلامي گزارش مي‌نمايد.
تبصره1ـ بودجه گمرك جمهوري اسلامي ايران اعم از هزينه‌اي، تملك داراييهاي سرمايه‌اي و اعتبارات موضوع اين ماده به صورت متمركز در رديف جداگانه‌اي در لوايح بودجه سنواتي منظور مي‌شود.
تبصره2ـ مصرف سي‌درصد (30%) اعتبار موضوع اين ماده از شمول قانون محاسباتعمومي و ساير مقررات عمومي دولت مستثني است و تابع «قانون نحوه هزينه‌كردن اعتباراتي كه به موجب قانون از رعايت قانون محاسبات عمومي و ساير مقررات عمومي دولت مستثني هستند مصوب 6/11/1364»، مي‌باشد.
تبصره3ـ هزينـه‌كرد اعتبارات موضوع اين ماده در چـهارچوب قوانـين مربوطه به موجب دستورالعملي است كه توسط وزير امور اقتصادي و دارايي ابلاغ مي‌گردد.
ماده161ـ گمرك موظف است بيست درصد (20%) از منابع موضوع ماده (160) اين قانون را به منظور تشويق، ترغيب، پاداش و هزينه‌هاي رفاهي و درماني و كمك هزينه مسكن كاركنان گمرك و كاركنان ساير دستگاههاي اجرائي كه در مكانهاي تحت مديريت و نظارت گمرك موضوع ماده (12) اين قانون خدمت ارائه مي‌نمايند، متناسب با نقش آنها پرداخت نمايد. پرداخت پاداش براي كاركنان مستقر در گمركهاي مرزي زميني و دريايي، گمرك فرودگاهها و ستادهاي گمرك در مراكز استانها به ترتيب با ضريب 3، 2 و 5/1 است.
ماده162ـ گمرك موظف است ده درصد (10%) از منابع موضوع ماده (160) اين قانون را به منظور آموزش، پژوهش و بالابردن سطح آگاهي، مهارت و معلومات كاركنان گمرك و ساير اموري كه موجب افزايش بهره‌وري كاركنان گمرك و وصول حقوق دولت مي‌شود، هزينه نمايد.
ماده163ـ به منظور پيش‌آگاهي، پيشگيري ،آمادگي مقابله و امدادرساني در حوادث و سوانح، معادل نيم درصد(5/0%) از کل حقوق گمرکي و سود بازرگاني که به کالاهاي وارده به کشور تعلق مي‌گيرد، از واردکنندگان اخذ و به خزانه‌داري كل كشور واريز و معادل آن در بودجه سالانه به حساب جمعيت هلال احمر منظور مي‌شود تا در راستاي مأموريتهاي قانوني هزينه گردد.
ماده164ـ آيين‌نامة اجرائي موارد تصريح نشده در اين قانون ظرف شش ماه پس از تاريـخ لازم‌الاجراء شدن توسط وزارت امور اقتصادي و دارايي تهيه مي‌شود و به تصويب هيأت وزيران مي‌رسد.
ماده 165ـ از زمان لازم‌الاجراء شدن اين قانون، قوانين و مقررات ذيل لغو مي‌گردد:
الف ـ قانون امور گمركي مصوب 30/3/1350 و اصلاحات و الحاقات بعدي ‌آن
ب ـ آيين‌نامه اجرائي قانون امور گمركي مصوب 20/1/1351 و اصلاحات و الحاقات بعدي آن
پ ـ لايحه قانوني راجع به محمولات سياسي و لوازم شخصي متعلق به نمايندگان سياسي ايراني و خارجي مصوب 28/3/1359
ت ـ بندهاي (1)، (2) و (3) ماده (2) و مواد (12)، (14) و (17) قانون مقررات صادرات و واردات مصوب 4/7/1372
ث ـ ماده واحده قانون يكسان سازي تشريفات ورود و خروج كالا و خدمات از كشور مصوب 17/12/1382
ج ـ ماده (41) قانون ماليات بر ارزش افزوده به‌استثناي تبصره‌هاي(1) و (3) آن مصوب 17/2/1387
چ ـ ماده (4) قانون گذرنامه مصوب 10/12/1351
قانون فوق مشتمل بر يكصد و شصت و پنج ماده در جلسه علني روز يكشنبه
مورخ بيست و دوم آبان‌ماه يكهزار و سيصد و نود مجلس شوراي اسلامي تصويب شد و در تاريخ 2/9/1390 به تأييد شوراي نگهبان رسيد.
رئيس مجلس شوراي اسلامي ـ علي لاريجاني